Afrikaans HL Grade 11 P1 November Mock 2026 Question Paper (Afr)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Proef hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS HUISTAAL V1 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) PUNTE: 70 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 12 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings: AFDELING A: Leesbegrip (30) AFDELING B: Opsomming (10) AFDELING C: Taalstrukture en -konvensies (30) 2. Lees AL die instruksies noukeurig deur. 3. Beantwoord AL die vrae. 4. Begin ELKE afdeling op ’n NUWE bladsy. 5. Trek ’n streep ná elke afdeling. 6. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 7. Laat ’n reël oop ná elke antwoord. 8. Skenk veral baie aandag aan spelling en sinskonstruksie. 9. Voorgestelde tydsindeling: AFDELING A: 50 minute AFDELING B: 30 minute AFDELING C: 40 minute 10. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP VRAAG 1 Lees en kyk na die tekste hieronder en beantwoord die vrae wat volg. TEKS A: ARTIKEL SLAAP: DIE SUPERKRAG WAT TIENERS VERGEET Tieners leer, sosialiseer en rol tot diep in die nag deur hul skerms. Maar die een ding wat hulle die nodigste het, kry hulle die minste van. 1 Dit is 01:17 op ’n Dinsdagoggend. Die huis is donker en stil, maar onder Sipho Dlamini se kombers gloei ’n skerm. “Net nog een video,” sê die 16-jarige leerder vir homself – soos hy al ’n uur lank sê. Vyf uur later lui sy wekker, en sleep hy hom soos ’n slak na die badkamer. 2 Sipho is nie die enigste nie. Slaapkenners waarsku al jare lank dat tieners 5 wêreldwyd ’n stille slaapkrisis beleef. Volgens internasionale riglyne het ’n tiener tussen agt en tien uur slaap per nag nodig, maar baie hoërskoolleerders kry skaars ses. Die gevolg is ’n “slaapskuld” wat net soos ’n kredietkaartskuld elke dag groter word – en wat uiteindelik betaal moet word. 3 Waarom sukkel tieners so? Een deel van die antwoord lê in die liggaam 10 self. Tydens die puberteit verskuif die liggaam se interne horlosie, sodat die slaaphormoon melatonien later in die aand vrygestel word. ’n Tiener is dus biologies “geprogrammeer” om later moeg te word en later wakker te word. Wat ouers as luiheid beskou, is dikwels bloot biologie. 4 Die ander deel van die antwoord lê in ons hande – letterlik. Die blou lig 15 van selfone en skootrekenaars flous die brein om te glo dat dit nog dag is, en die eindelose stroom kennisgewings hou die verstand wawyd wakker. “Sosiale media is soos ’n kasino in jou sak,” verduidelik dr. Annelie Kruger, ’n slaapnavorser van Bloemfontein. “Elke keer as jy afrol, wag daar dalk ’n beloning. Die brein kan eenvoudig nie nee sê nie.” 20 5 Die prys van te min slaap is hoog. Leerders wat te min slaap, sukkel om te konsentreer, onthou minder van wat hulle geleer het en is meer geneig tot buierigheid en angs. Hulle immuunstelsel verswak, en jong bestuurders wat moeg agter die stuur inklim, is ’n gevaar vir hulself en vir ander. “Dis ’n bietjie soos om die dag met ’n foon op 20% battery aan te pak,” sê Kruger. “Dit werk – 25 tot dit skielik nie meer werk nie.” 6 Ironies genoeg offer baie leerders juis hul slaap op om vir toetse te leer. Navorsing toon egter dat die brein tydens slaap die dag se inligting sorteer en in die langtermyngeheue berg. Wie heelnag deurblok, leer dus eintlik vir die asblik. 7 Kan skole iets doen? In sommige lande begin skole doelbewus later in die 30 oggend, en volgens berigte het leerders se punte en bywoning daarna verbeter. In Suid-Afrika, waar baie leerders reeds voor sonop vertrek om ’n taxi of bus te haal, is so ’n verandering egter nie so eenvoudig nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 8 Die goeie nuus is dat klein veranderinge ’n groot verskil kan maak. Kenners beveel aan dat jy elke dag – selfs oor naweke – min of meer dieselfde tyd gaan 35 slaap en opstaan. Sit jou foon minstens ’n uur voor slaaptyd weg, verkieslik in ’n ander vertrek. Vermy koffie en energiedrankies in die middag en aand, en hou jou kamer koel, donker en stil. 9 Sipho het self die proef op die som geneem. Vir twee weke lank het sy foon elke aand om tienuur in die kombuis gaan “slaap”. “Die eerste paar aande was hel. 40 Ek het gevoel ek mis iets,” erken hy. “Maar ná ’n week het ek agtergekom ek mis niks nie – behalwe my moegheid.” 10 Miskien is dit tyd dat ons slaap sien vir wat dit werklik is: nie verlore tyd nie, maar die stilste en sterkste superkrag wat ons het. [Eksaminator se eie teks. Die name van persone is fiktief.] TEKS B: VISUELE TEKS SKAKEL AF OM AAN TE SKAKEL Die VLR se 14-dae-slaapuitdaging vir alle graad 10- tot 12-leerders ⋆ ⋆ ⋆ ⋆ Zzz … #FoonSlaapOok 1. Sit jou foon om 21:00 in die kombuis – nié langs jou bed nie. 2. Gaan slaap en staan op dieselfde tyd – ja, óók oor naweke. 3. Geen koffie of energiedrankies ná 14:00 nie. Hou 14 dae vol en wen ’n koeldrank en ’n lekker koek by die snoepie! Slaap goed. Dink skerp. Leef voluit. ’n Inisiatief van die Hoërskool Rivierpark se Verteenwoordigende Leerderraad (VLR) [Eksaminator se eie teks. Die skool en besonderhede is fiktief.] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 VRAE: TEKS A 1.1 Verwys na paragraaf 1. Wat sê die woorde “Net nog een video” (reël 2) oor Sipho se gewoontes? (1) 1.2 “sleep hy hom soos ’n slak na die badkamer” (reël 3). Benoem die stylfiguur in hierdie woorde EN verduidelik wat dit oor Sipho se toestand sê. (2) 1.3 Verduidelik waarom die skrywer die gebrek aan slaap met ’n “kredietkaartskuld” (reël 8) vergelyk. Noem TWEE ooreenkomste. (2) 1.4 Verwys na paragraaf 3. Verduidelik in jou eie woorde waarom tieners biologies later moeg word. (2) 1.5 “Wat ouers as luiheid beskou, is dikwels bloot biologie” (reël 13). Watter wanopvatting wil die skrywer met hierdie sin regstel? (1) 1.6 Verduidelik die woordspeling in die woorde “in ons hande – letterlik” (reël 15). (1) 1.7 “Sosiale media is soos ’n kasino in jou sak” (reël 18). Verduidelik hoe dr. Kruger se vergelyking die verslawende aard van sosiale media uitbeeld. (2) 1.8 Noem DRIE gevolge van te min slaap wat in paragraaf 5 genoem word. (3) 1.9 Verwys na reël 24. Waarom is die vergelyking met ’n foonbattery besonder doeltreffend vir ’n teikengroep van tieners? Verwys in jou antwoord na die inhoud van die vergelyking. (2) 1.10 Verwys na paragraaf 6. Verduidelik die ironie van leerders wat hul slaap opoffer om vir toetse te leer. (2) 1.11 Behoort skole in Suid-Afrika later in die oggend te begin? Motiveer jou antwoord met verwysing na paragraaf 7. (2) 1.12 Haal EEN woord uit paragraaf 9 aan wat bewys dat die eerste paar aande vir Sipho baie moeilik was. (1) 1.13 “ek mis niks nie – behalwe my moegheid” (reël 41). Verduidelik waarom Sipho se slotopmerking humoristies is. (1) VRAE: TEKS B 1.14 Wie is die teikengroep van hierdie plakkaat? Haal EEN bewys uit die plakkaat aan om jou antwoord te staaf. (2) 1.15 Hoe ondersteun die prent van die foon in die bed die boodskap van die plakkaat? (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 1.16 Verwys na die opskrif: “SKAKEL AF OM AAN TE SKAKEL”. Verduidelik die skynbare teenstrydigheid (paradoks) in die opskrif EN wat die opskrif eintlik bedoel. (2) VRAE: TEKS A EN B 1.17 Noem TWEE raadgewings uit paragraaf 8 van TEKS A wat ook in TEKS B voorkom. (2) 1.18 Sou Sipho se ervaring (TEKS A, paragraaf 9) ’n leerder kon oortuig om aan die uitdaging in TEKS B deel te neem? Motiveer jou antwoord. (1) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Lees die teks hieronder en maak ’n opsomming van SEWE maniere waarop ’n huishouding water kan bespaar. LET WEL: 1. Jou opsomming moet in jou eie woorde (in volsinne) in ’n paragraaf aangebied word en mag nie meer as 90 woorde beslaan nie. 2. Jy moet EEN samehangende paragraaf skryf. 3. Dit is nie nodig om vir die opsomming ’n titel te gee nie. 4. Dui die getal woorde aan wat jy vir die opsomming gebruik het. TEKS C ELKE DRUPPEL TEL Suid-Afrika is een van die droër lande ter wêreld, en die meeste van ons gemeenskappe weet uit eie ervaring hoe dit voel as die krane droog loop. Wie onthou nie die vrees vir “Dag Nul” in Kaapstad nie? Tog draai baie van ons steeds die kraan oop asof water nooit kan opraak nie. Die badkamer is die grootste skuldige. ’n Vol bad gebruik baie meer water as ’n kort stort, so kies eerder die stort en hou dit kort – ’n paar minute is genoeg. Draai ook die kraan toe terwyl jy jou tande borsel of skeer; die water wat ongebruik by die prop afloop, is pure vermorsing. ’n Kraan wat drup of ’n toilet wat aanhoudend loop, lyk dalk onskuldig, maar dit kan oor ’n maand duisende liters water kos. Herstel lekplekke dus so gou moontlik. ’n Nuwe waster kos net ’n paar rand. Die water wat jy reeds gebruik het, hoef nie dadelik in die riool te verdwyn nie. Badwater en die water van die wasmasjien – sogenaamde grys water – kan gebruik word om die toilet te spoel of die blombeddings nat te gooi. Wanneer dit reën, is die water gratis. Plaas ’n tenk of selfs net ’n paar emmers onder die geute om reënwater op te vang. My buurvrou, tannie Rina, sweer dat haar rose nooit so mooi gelyk het as noudat sy hulle met reënwater natgooi nie. As jy die tuin moet natlei, doen dit vroegoggend of laatmiddag. In die hitte van die dag verdamp ’n groot deel van die water voordat dit die wortels bereik. Laastens: skakel die wasmasjien en skottelgoedwasser eers aan wanneer hulle heeltemal vol is. Twee halwe ladings gebruik byna twee keer soveel water as een vol lading. Water is nie ’n vanselfsprekende reg nie, maar ’n kosbare hulpbron. As elke huishouding sy deel doen, sal daar vir almal genoeg wees. [Eksaminator se eie teks] TOTAAL AFDELING B: 10 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES VRAAG 3: ADVERTENSIE Bestudeer die advertensie (TEKS D) en beantwoord die vrae wat volg. TEKS D TANNIE LETTIE SE BAKKERY 1 Ouma se resep. Ons oond. Jou geluk. 2 Ons melktert is so sag soos ’n wolkie en twee keer so lekker. 3 Vars gebak elke oggend – reeds van 04:00 af! SLEGS R85 ’n tert 4 Probeer ook ons koeksisters, vetkoek en beskuit. 5 Koop twee melkterte en kry ’n derde een GRATIS!* 6 Tannie Lettie se Bakkery: ons maak die lewe ’n bietjie soeter. *Slegs geldig op Saterdae tot 31 Desember 2026. Terme en voorwaardes geld. Kerkstraat 12, Parys | 056 811 0000 [Eksaminator se eie teks. Die bakkery en kontakbesonderhede is fiktief.] VRAE: TEKS D 3.1 Verwys na reël 1. Benoem die tegniek wat in die sinsbou van reël 1 gebruik word EN verduidelik die effek daarvan in die advertensie. (2) 3.2 Benoem die stylfiguur in “so sag soos ’n wolkie” (reël 2). (1) 3.3 Skryf die byvoeglike naamwoord “sag” (reël 2) in die oortreffende trap neer. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 9 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 3.4 Kies die korrekte antwoord. Skryf slegs die vraagnommer (3.4) en die letter (A–D) neer, bv. 3.4 E. Watter woordsoort is “Ons” in “Ons oond” (reël 1)? A Persoonlike voornaamwoord B Besitlike voornaamwoord C Lidwoord D Telwoord (1) 3.5 Waarom word die woord “GRATIS” in reël 5 in hoofletters geskryf? (1) 3.6 Wat is die funksie van die asterisk (*) in reël 5? (1) 3.7 Verwys na reël 6. Verduidelik die dubbele betekenis van die woord “soeter” in hierdie advertensie. (2) 3.8 Hoe ondersteun die prent van die melktert die boodskap in reël 3? (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 10 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4: STROKIESPRENT Bestudeer die strokiesprent (TEKS E) en beantwoord die vrae wat volg. TEKS E RAAMPIE 1 RAAMPIE 2 RAAMPIE 3 RAAMPIE 4 RAAMPIE 5 RAAMPIE 6 Huiswerk: ’n gedig oor die lente. Maklik! Ek vra net my KI-toep. LENTE Die sneeu smelt stadig in April, die kersiebome bloei langs die meer … Klaar in 10 sekondes Ek is ’n genie! Thandi, lees asseblief jou gedig vir die klas voor. “Die sneeu smelt stadig in April …” Sneeu? In April? In Pretoria?? HA-HA! Interessant. Die lente in Suid-Afrika begin mos in September, Thandi. Oukei, brein … dis jou beurt. Laai op! [Eksaminator se eie strokiesprent] Beskrywing van die prente: In RAAMPIE 1 sit Thandi agter ’n lessenaar met ’n oop skootrekenaar. RAAMPIE 2 wys die skerm met die gedig wat die toep geskryf het. In RAAMPIE 3 staan Meneer Pieterse voor die swartbord. In RAAMPIE 4 lees Thandi die gedig voor terwyl twee klasmaats lag. In RAAMPIE 5 praat Meneer Pieterse met Thandi, wat sweetdruppels op haar gesig het. In RAAMPIE 6 sit Thandi weer by haar lessenaar; die skootrekenaar is toe en sy skryf met ’n pen. VRAE: TEKS E 4.1 Skryf die afkorting “KI” (RAAMPIE 1) voluit. (1) 4.2 Watter karaktereienskap van Thandi blyk uit haar woorde in RAAMPIE 2? Motiveer jou antwoord. (1) 4.3 Skryf Meneer Pieterse se woorde in RAAMPIE 3 in die indirekte rede oor. Begin só: Meneer Pieterse het vir Thandi gevra … (1) 4.4 Verwys na RAAMPIE 4. Verduidelik waarom die klasmaats vir Thandi se gedig lag. Noem TWEE redes. (2) 4.5 Wat is die funksie van die herhaalde vraagtekens in “In Pretoria??” (RAAMPIE 4)? (1) 4.6 Watter visuele tegniek in RAAMPIE 5 wys dat Thandi ongemaklik voel? (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 11 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 4.7 Watter houding van Meneer Pieterse word deur die woordjie “mos” in RAAMPIE 5 uitgedruk? (1) 4.8 Skryf Thandi se woorde in RAAMPIE 2 in die ontkennende vorm oor. (1) 4.9 Watter les het Thandi volgens RAAMPIE 6 geleer? (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 12 NSS Proef Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 5: ARTIKEL Bestudeer die artikel (TEKS F) hieronder en beantwoord die vrae wat volg. TEKS F DIE BRILPIKKEWYN SE STRYD OM OORLEWING 1 By Boulders-strand naby Simonstad waggel brilpikkewyne elke dag tussen die toeriste se voete deur. (5.1) Dié klein voëltjies balk soos donkies. Hulle is ’n gewilde besienswaardigheid. 2 Tog is die brilpikkewyn se toekoms (5.2) onseker. Die getal brilpikkewyne het die afgelope eeu (5.9) drasties afgeneem. (5.3) Oorbevissing van sardyne en 5 ansjovis het hul kos skaars gemaak. 3 (5.4) Oliebesoedeling klimaatsverandering en versteuring deur mense maak die lewe vir hulle nog moeiliker. Natuurbewaarders waarsku dat die pikkewyne (5.5) nog nie uit die bos is nie. (5.6) “Ons moet nou optree, anders is dit te laat,” sê ’n bewaarder. 10 4 Die wyfie lê gewoonlik twee (5.7) eiers in ’n gat in die sand of onder ’n bos. Vrywilligers bou deesdae kunsmatige neste, (5.8) (omdat/sodat) die kuikens teen die warm son beskerm word. [Eksaminator se eie teks] 5.1 Verbind die TWEE sinne by (5.1) met behulp van die betreklike voornaamwoord wat. (1) 5.2 Vorm ’n selfstandige naamwoord van die woord “onseker” (paragraaf 2). (1) 5.3 Skryf die sin by (5.3) in die lydende vorm oor. (1) 5.4 Herskryf die sin by (5.4) en voeg die ontbrekende leesteken by. (1) 5.5 Verduidelik die betekenis van die idioom “nog nie uit die bos nie” (paragraaf 3). (1) 5.6 Skryf die sin by (5.6) in die indirekte rede oor. Begin só: ’n Bewaarder sê … (2) 5.7 Gee die verkleinwoord van “eiers” (paragraaf 4). (1) 5.8 Kies die korrekte voegwoord tussen hakies by (5.8). Skryf slegs die woord neer. (1) 5.9 Gee ’n sinoniem vir die woord “drasties” (paragraaf 2). (1) [10] TOTAAL AFDELING C: 30 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou