Afrikaans HL Grade 11 P3 November Mock Exam 2 2026 Memo (Afr)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS HUISTAAL V3 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 8 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V3 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ALGEMENE ASSESSERINGSRIGLYNE Gebruik die volgende simbole by die nasien van skryfwerk ter wille van eenvoud en eenvormigheid: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde ( )↷ Hakies en pyltjie Woord(e) weggelaat ^ Weglaatteken Taalfoute (ook spelfoute) Dubbelstreep onder die taalfout Paragraafindeling [ Begin van ’n nuwe paragraaf Woord(keuse)foute x Trek ’n x bo die verkeerde woord Erkenning van taaljuweeltjies ✓ Regmerkie bo goeie taalgebruik, idees of uitdrukkings Onduidelik/onverstaanbaar ≀ Kronkelstreep in die kantlyn Punktuasie ◦ Omkring die fout AFDELING A: OPSTEL AFDELING A word volgens die rubriek uit 50 geassesseer. Die kandidaat mag slegs oor EEN onderwerp of prent skryf. Hy/Sy mag enige soort opstel skryf wat pas by sy/haar interpretasie van die onderwerp. Slegs die finale poging word nagesien. Indien dit onduidelik is wat die finale poging is, word die eerste opstel nagesien. Dui aan die einde van die opstel die punte soos volg aan: Inhoud en beplanning: I = 22 Taal, styl en redigering: T = 10 Struktuur: S = 4 Totaal (onder die opstel, regs): 36 Dra die punt uit 50 oor na die begin van die opstel (by die beplanning). VRAAG 1 Riglyne: Assesseer die opstel sonder vooroordeel, vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. Die moontlikhede hieronder is nie bindend nie. 1.1 Net toe ek dink die ergste is verby … Waarskynlik ’n verhalende opstel met ’n wending: die verteller glo ’n krisis (storm, siekte, eksamen, rusie, ongeluk, finansiële nood) is oor, maar dan gebeur iets nuuts – ’n tweede en dikwels groter probleem, of ’n verrassende positiewe wending. Spanning en ’n duidelike klimaks is belangrik. ’n Bespiegelende benadering (die lewe se “golwe” wat aanhou kom) is ook aanvaarbaar. Die sin hoef nie letterlik in die opstel voor te kom nie, maar die wending moet duidelik wees. [50] 1.2 Die brief wat nooit gepos is nie Kan verhalend wees (iemand vind ’n ou brief in ’n laai/boek; ’n liefdesbrief, verskoning of bekentenis wat nooit die ontvanger bereik het nie, en die gevolge daarvan) of beskrywend/bespiegelend (woorde wat ons nooit sê nie, spyt, gemiste kanse). Figuurlike interpretasies is aanvaarbaar. Die opstel mag dele van die brief insluit, maar moet ’n OPSTEL bly en nie net ’n brief wees nie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.3 Elke jongmens behoort ná skool ’n jaar lank gemeenskapsdiens te doen. Geskik vir ’n argumenterende opstel (die kandidaat neem ’n duidelike standpunt in) of ’n beredeneerde opstel (albei kante en ’n gemotiveerde gevolgtrekking). Moontlike argumente vir: werkservaring, dissipline, gemeenskapsontwikkeling, nasiebou, tyd om ’n loopbaan te kies, vaardighede vir die CV. Teen: verpligte diens beperk vryheid, vertraag studies, wie betaal?, gesinne wat die jongmens se inkomste nodig het, swak organisasie. ’n Verhalende benadering is aanvaarbaar indien die stelling wel aangespreek word. [50] 1.4 Wie nie waag nie, sal nie wen nie. Leen hom tot ’n verhalende opstel (iemand wat ’n risiko neem – ’n oudisie, ’n nuwe skool, ’n sakeonderneming, ’n verhouding – en wen óf verloor), ’n bespiegelende opstel oor die waarde van moed en risiko, of ’n beredeneerde opstel (wanneer is waag verstandig en wanneer roekeloos?). ’n Kandidaat mag die spreekwoord ook bevraagteken. Die betekenis van die spreekwoord moet duidelik aangespreek word. [50] 1.5 Waar hoort ek eintlik? ’n Persoonlike, bespiegelende of beskrywende opstel oor identiteit en behoort: gesin, kultuur, taal, vriendekring, geloof, ’n nuwe skool/dorp/land, twee wêrelde (bv. dorp en stad, twee kulture). ’n Verhalende opstel oor ’n karakter wat sy/haar plek soek (bv. ’n aangenome kind, ’n nuwe leerder, ’n immigrant) is ewe gepas. Die vraag hoef nie finaal beantwoord te word nie, maar die soeke moet sentraal staan. [50] 1.6 Prent: ’n tassie op ’n bank by ’n leë perron ’n Trein nader in die verte. Moontlike interpretasies: iemand wat die trein gemis het of doelbewus agtergebly het, ’n vertrek of afskeid, ’n verlore/agtergelate tas (raaisel, spanning), ’n nuwe begin, wag en verlange, keuses en tweede kanse, eensaamheid. Enige opstelsoort is aanvaarbaar mits die kandidaat duidelik op die prent reageer en sy/haar eie titel gee. [50] 1.7 Prent: ’n uurglas waarin die sand byna uitgeloop het ’n Persoon kyk op na ’n groot uurglas. Moontlike interpretasies: tyd wat uitloop (sperdatums, eksamens, ’n siek geliefde, klimaatsverandering), uitstel en spyt, die waarde van tyd, grootword en ouer word, ’n laaste kans. Bespiegelende en beredeneerde opstelle is gepas; ’n verhalende opstel oor ’n wedloop teen die tyd ewe goed. [50] 1.8 Prent: ’n vuurtoring wat snags sy lig oor die see laat skyn ’n Vuurtoring op rotse; ’n klein seilbootjie op die water. Moontlike interpretasies: hoop en leiding in donker tye, iemand (ouer, onderwyser, vriend) wat ’n “vuurtoring” in jou lewe is, veiligheid, alleenheid/eensaamheid van die vuurtoringwagter, ’n reis, redding op see. Figuurlike interpretasies word aangemoedig, maar ’n letterlike verhaal is ook aanvaarbaar. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 SOORTE OPSTELLE (KORT RIGLYN) • Verhalend: ’n Boeiende storie met ’n duidelike storielyn, oortuigende karakters en agtergrond/atmosfeer, ’n treffende inleiding en ’n bevredigende/verrassende slot; gewoonlik in die verlede tyd. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 • Beskrywend: Die onderwerp word so lewendig beskryf dat die leser dit kan beleef; waarnemings met al vyf sintuie, oorspronklike beeldspraak, stemming en atmosfeer. • Beredeneerd: Objektief; albei kante van die saak word gebalanseerd bespreek en die slot gee ’n gemotiveerde gevolgtrekking. • Argumenterend: Subjektief; die skrywer neem ’n duidelike standpunt in en verdedig dit enduit met ’n reeks oortuigende argumente en retoriese middele. • Bespiegelend: Die skrywer dink oor ’n idee, droom of lewenswaarheid na en weeg moontlikhede op; persoonlik van aard; ’n gevolgtrekking is nie noodsaaklik nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: LANGER TRANSAKSIONELE TEKSTE AFDELING B word volgens die rubriek uit 25 geassesseer. Slegs TWEE tekste word nagesien. Indien dit onduidelik is wat die finale poging is, word die eerste twee tekste nagesien. Dui aan die einde van elke teks die punte soos volg aan: Inhoud, beplanning en formaat: I = 10 Taal, styl en redigering: T = 6 Totaal (onder die teks, regs): 16 VRAAG 2 2.1 INFORMELE BRIEF: VRIENDSKAPLIKE BRIEF Die brief moet TWEE aspekte dek: (1) kommer oor die neef/niggie se besluit (min werksekerheid sonder ’n matriek-/NSS-sertifikaat, lae lone, beperkte toekomsmoontlikhede, net nog een jaar oor) EN (2) raad oor ander moontlikhede (eers matriek voltooi; ’n vakleerlingskap/TVET-kollege-kursus in motorwerktuigkunde; deeltyds of in die vakansies by die werkswinkel werk; met ’n beroepsvoorligter of ouers praat). • Skrywer se adres (regs bo) en datum daaronder, bv. 3 November 2026. • Informele aanhef, bv. Liewe Neef Danie / Liewe Niggie Lerato, en ’n informele afsluiting, bv. Jou liefhebbende neef, Sipho. • Hartlike, ondersteunende toon – nie preekerig nie; inleiding, liggaam (paragrawe) en slot. [25] 2.2 FORMELE BRIEF AAN DIE PERS Die kandidaat lug sy/haar mening oor die sluiting op Saterdae en die beperkte internet: leerders sonder internet of studieplek tuis, navorsing vir projekte, eksamenvoorbereiding, werksoekers wat CV’s aanlyn indien, die biblioteek as veilige ruimte; voorstelle soos vrywilligers, borge, korter Saterdagure of besnoeiings elders. Die mening moet gemotiveer word. • Skrywer se adres en datum; ontvanger: Die Redakteur, naam en adres van die koerant. • Formele aanhef: Geagte Redakteur / Geagte Meneer/Mevrou; betreflyn/onderwerpreël, bv. Sluiting van die openbare biblioteek op Saterdae. • Formele, oortuigende maar beleefde toon; logiese paragrawe; verwys na die berig. • Afsluiting: Die uwe, handtekening en naam (skuilnaam en dorp aanvaarbaar indien die naam aan die redakteur bekend is). [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 2.3 HULDEBLYK Die huldeblyk eer oom Sakkie Fortuin: sy 31 jaar diens, die versorgde sportvelde, dat hy elke leerder op die naam geken het, sy betroubaarheid (die hekke wat vroegoggend oop is). Persoonlike herinneringe/anekdotes, sy invloed op leerders en die skool, en ’n gepaste afskeid. Die kandidaat mag besonderhede byvoeg (familie, gewoontes, gesegdes). • Gepaste aanspreekvorm vir ’n saalbyeenkoms, bv. Meneer die hoof, familie van oom Sakkie, personeel en medeleerders. • Ernstige, waardige en gevoelvolle toon; gesproke register (ons, julle); nie net ’n lewensbeskrywing nie. • Slot: troos aan die familie, laaste groet (bv. Rus in vrede, oom Sakkie). [25] 2.4 TYDSKRIFARTIKEL Die artikel verduidelik vir tieners waarom slaap belangrik is vir leer en eksamenpunte (konsentrasie, geheue, bui, gesondheid) en gee praktiese wenke (vaste slaaptye, skerms ’n uur voor slaaptyd weg, nie die hele nag deur blok nie, minder kafeïen, kort middagslapies). Die kandidaat mag na (algemene) navorsing of ondervinding verwys, maar hoef nie presiese statistiek te gee nie. • Die gegewe opskrif moet gebruik word; ’n subopskrif en die skrywer se naam is gepas. • Pakkende inleiding wat die leser betrek; informele, lewendige register vir tieners (direkte aanspreek, retoriese vrae, humor). • Paragrawe of tussenopskrifte; afsluiting met ’n samevattende boodskap. [25] 2.5 ONDERHOUD Die onderhoud ontsluit die leerder se verhaal: hoe die idee ontstaan het, die beginkapitaal van R300, uitdagings (tyd, skoolwerk, toerusting), hoe die onderneming tot meer as 200 kliënte gegroei het, die prys by die kompetisie, toekomsplanne en raad aan ander jong entrepreneurs. • Kort inleiding/agtergrond (wie, waar, wanneer) is gepas. • Name van die onderhoudvoerder en die geïnterviewde links, gevolg deur ’n dubbelpunt (ná die eerste keer mag voorletters gebruik word); geen aanhalingstekens nie. • Oop, sinvolle vrae; antwoorde wat inligting gee; beleefde register; bedanking aan die einde. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 2.6 DIALOOG Die dialoog toon albei kante: die leerder se teleurstelling/vrae en die afrigter se redes (bv. vorm, gebrek aan fiksheid, laat vir oefeninge, houding, ’n ander speler se vordering). Die gesprek moet tot ’n ooreenkoms kom oor wat die leerder kan doen (ekstra oefening, fiksheidsprogram, stiptelikheid, spangees) om sy/haar plek terug te wen. • Name van sprekers aan die linkerkant, gevolg deur ’n dubbelpunt; geen aanhalingstekens nie. • Toneelaanwysings (indien gebruik) tussen hakies en in die teenwoordige tyd. • Respekvolle register (leerder teenoor afrigter); natuurlike, logiese vloei. [25] TOTAAL AFDELING B: 50 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ASSESSERINGSRUBRIEK VIR DIE OPSTEL – HUISTAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN BEPLANNING (30) Respons en idees; organisering van idees; bewustheid van doel, gehoor en konteks Hoë vlak 28–30 Respons uitsonderlik/treffend en bo verwagting; idees intelligent en volwasse; uitsonderlike organisasie en samehang (inleiding, liggaam, slot) 22–24 Respons baie goed; idees relevant, interessant en volwasse; organisasie baie goed en samehangend 16–18 Respons bevredigend; idees redelik samehangend en oortuigend; redelike organisasie 10–12 Wisselvallige samehang; idees onduidelik, nie oorspronklik nie; min bewys van organisasie 4–6 Respons heeltemal irrelevant; idees deurmekaar; geen organisasie nie Lae vlak 25–27 Respons uitmuntend, maar sommige treffende eienskappe ontbreek; knap organisasie en samehang 19–21 Respons goed; idees relevant en interessant; organisasie goed en samehangend 13–15 Respons bevredigend, maar verval soms in onduidelikheid; ’n mate van organisasie 7–9 Respons grootliks irrelevant; idees los en verwarrend; skaars bewys van organisasie 0–3 Geen poging om by die onderwerp te hou nie; deurmekaar en sonder fokus TAAL, STYL EN REDIGERING (15) Toon, register, styl, woordkeuse, grammatika, spelling en punktuasie Hoë vlak 14–15 Toon, register, styl en woordeskat hoogs gepas; taalgebruik indrukwekkend; grammatika en spelling feitlik foutvry 11–12 Baie gepaste toon en woordeskat; taalgebruik effektief; grammatika en spelling grootliks foutvry 8–9 Gepaste toon en woordeskat; taal dra betekenis voldoende oor 5–6 Toon en woordeskat minder gepas; baie basiese taalgebruik 0–3 Taal onverstaanbaar; woordeskat so beperk dat dit nie sin maak nie Lae vlak 13 Taalgebruik uitstekend en retories effektief; feitlik foutvry 10 Taalgebruik toepaslik en oor die algemeen effektief; enkele foute 7 Voldoende taalgebruik, maar teenstrydighede; beperkte retoriese middele 4 Taalgebruik onvoldoende; weinig sinsverskeidenheid; woordeskat baie beperk STRUKTUUR (5) Paragraaf- ontwikkeling en sinskonstruksie 5 Uitstekende ontwikkeling van die onderwerp; uitsonderlike detail; sinne en paragrawe uitsonderlik gekonstrueer 4 Logiese ontwikkeling van detail; samehangend; sinne en paragrawe logies en gevarieerd 3 Relevante detail ontwikkel; sinne en paragrawe goed gekonstrueer; opstel maak sin 2 Sommige punte geldig; sinne en paragrawe foutief; opstel maak nog effens sin 0–1 Noodsaaklike punte ontbreek; sinne en paragrawe foutief; opstel maak nie sin nie LET WEL: Die kriteria vir Inhoud en Taal is in elke vlak in ’n hoë en ’n lae subkategorie verdeel. Struktuur word nie in hoë en lae vlakke verdeel nie. ’n Opstel wat aansienlik korter as die vereiste lengte is, word nie hoër as “Gemiddeld” vir struktuur geplaas nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR TRANSAKSIONELE TEKSTE – HUISTAAL [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, BEPLANNING EN FORMAAT (15) Respons en idees; organisering; doel, gehoor, kenmerke/ konvensies en konteks 13–15 Respons uitsonderlik; grondige kennis van die kenmerke van die teks; behou fokus; idees uitgebrei met ondersteunende detail; gepaste en akkurate formaat 10–12 Respons baie goed; goeie kennis van die kenmerke; geen afwykings nie; samehangend; formaat gepas met onbeduidende foute 7–9 Respons voldoende; voldoende kennis van die kenmerke; enkele afwykings; redelike samehang; formaat oorwegend gepas 4–6 Basiese respons; geringe kennis van die kenmerke; afwykings; min detail; formaat vaagweg toegepas 0–3 Geen kennis van die kenmerke nie; betekenis onduidelik; geen samehang nie; formaat nie toegepas nie TAAL, STYL EN REDIGERING (10) Toon, register, styl, woordkeuse, grammatika, punktuasie en spelling 9–10 Toon, register en woordeskat hoogs geskik; grammatika akkuraat; feitlik foutloos 7–8 Baie geskik vir doel en gehoor; grammatika oor die algemeen korrek; baie goeie woordeskat 5–6 Geskik vir doel en gehoor; enkele grammatikafoute wat nie betekenis belemmer nie 3–4 Minder geskik; grammatika onakkuraat met etlike foute; basiese woordeskat; betekenis belemmer 0–2 Stem nie ooreen met doel en gehoor nie; besaai met foute; betekenis ernstig belemmer Kopiereg voorbehou