Afrikaans HL Grade 11 Paper 3 November Mock 2026 Memo (Afrikaans)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS HUISTAAL V3 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 7 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V3 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ALGEMENE ASSESSERINGSRIGLYNE Gebruik die volgende simbole by die nasien van skryfwerk ter wille van eenvoud en eenvormigheid: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde ( )↷ Hakies en pyltjie Woord(e) weggelaat ^ Weglaatteken Taalfoute (ook spelfoute) Dubbelstreep onder die taalfout Paragraafindeling [ Begin van ’n nuwe paragraaf Woord(keuse)foute x Trek ’n x bo die verkeerde woord Erkenning van taaljuweeltjies ✓ Regmerkie bo goeie taalgebruik, idees of uitdrukkings Onduidelik/onverstaanbaar ≀ Kronkelstreep in die kantlyn Punktuasie ◦ Omkring die fout AFDELING A: OPSTEL AFDELING A word volgens die rubriek uit 50 geassesseer. Die kandidaat mag slegs oor EEN onderwerp of prent skryf. Hy/Sy mag enige soort opstel skryf wat pas by sy/haar interpretasie van die onderwerp. Slegs die finale poging word nagesien. Indien dit onduidelik is wat die finale poging is, word die eerste opstel nagesien. Dui aan die einde van die opstel die punte soos volg aan: Inhoud en beplanning: I = 22 Taal, styl en redigering: T = 10 Struktuur: S = 4 Totaal (onder die opstel, regs): 36 Dra die punt uit 50 oor na die begin van die opstel (by die beplanning). VRAAG 1 Riglyne: Assesseer die opstel sonder vooroordeel, vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. Die moontlikhede hieronder is nie bindend nie. 1.1 Die aand toe die krag nie teruggekom het nie … Waarskynlik ’n verhalende of beskrywende opstel. Die verhaal kan oor beurtkrag, ’n storm of ’n ramp handel en spannend, humoristies of ernstig wees. Die donkerte kan gesinslede nader aan mekaar bring, ’n gevaar ontbloot of ’n onverwagte ontdekking laat plaasvind. ’n Bespiegelende interpretasie (wat as die krag nooit weer terugkom nie?) of ’n figuurlike interpretasie (iemand se “krag”/energie/hoop wat nie terugkeer nie) is ook aanvaarbaar. Die opstel moet duidelik op daardie aand fokus. [50] 1.2 Ek het nooit gedink ek sou dit sê nie, maar … Die kandidaat beskryf ’n verandering in standpunt of gevoel, bv. “… ek mis my klein boetie”, “… wiskunde is lekker”, “… my ouers was reg”. Dit kan verhalend (die gebeure wat tot die verandering gelei het), beskrywend, bespiegelend of beredenerend wees. Die opstel moet die oorspronklike houding én die verandering duidelik uitbeeld; die onderwerp moet aangevul word. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.3 Sosiale media: ’n venster op die wêreld of ’n spieël vir ons ydelheid? Leen hom tot ’n beredeneerde opstel (albei kante: inligting, verbintenis, geleenthede, aktivisme teenoor selfbeheptheid, filters, vergelyking, kuberafknouery) met ’n gevolgtrekking, of ’n argumenterende opstel wat een kant kies. Die metafore “venster” en “spieël” behoort sinvol hanteer te word. ’n Verhalende benadering is aanvaarbaar indien die vraag wel aangespreek word. [50] 1.4 Die stilte ná die storm Letterlik: ’n beskrywende of verhalende opstel oor die toneel/die gevoel ná ’n werklike storm (vloed, haelstorm). Figuurlik: die kalmte/leegte ná ’n rusie, egskeiding, siekte, eksamen of rou. ’n Bespiegelende opstel kan oor die waarde van stilte en herstel nadink. Die “stilte” moet sentraal staan. [50] 1.5 Ouers weet nie altyd die beste nie. Geskik vir ’n argumenterende (eens/oneens) of beredeneerde opstel (ouers se ervaring en liefde teenoor die veranderde wêreld van tieners, tegnologie, loopbaankeuses). ’n Verhalende opstel kan ’n voorval vertel waarin ’n ouer se besluit verkeerd (of tog reg) was. Die stelling moet duidelik aangespreek word. [50] 1.6 Prent: ’n figuur in ’n donker vertrek voor ’n deur wat oopgaan na ’n sonnige landskap Moontlike interpretasies: ontsnapping, nuwe begin, hoop ná ’n donker tyd (depressie, siekte, gevangenskap), die toekoms ná skool, keuses, nuuskierigheid/die onbekende, die dood en hiernamaals. Enige opstelsoort is aanvaarbaar mits die kandidaat duidelik op die prent reageer en sy/haar eie titel gee. [50] 1.7 Prent: ’n wegwyser met twee leë pyle by ’n kruispad Moontlike interpretasies: keuses en besluite (loopbaan, vriende, reg en verkeerd), twyfel, die toekoms, ’n reis, verdwaal, “die pad minder gereis”. Die vraagtekens nooi ’n bespiegelende of beredeneerde benadering, maar ’n verhaal oor ’n moeilike keuse is ewe gepas. [50] 1.8 Prent: ’n leë swaai onder ’n boom met sononder Moontlike interpretasies: kinderdae en herinneringe, verlies/afwesigheid (iemand wat oorlede of weg is), nostalgie, eensaamheid, die einde van ’n tydperk, rus en vrede. Beskrywende en verhalende opstelle sal waarskynlik oorheers; ’n bespiegelende opstel oor grootword is ook gepas. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 SOORTE OPSTELLE (KORT RIGLYN) • Verhalend: ’n Boeiende storie met ’n duidelike storielyn, oortuigende karakters en agtergrond/atmosfeer, ’n treffende inleiding en ’n bevredigende/verrassende slot; gewoonlik in die verlede tyd. • Beskrywend: Die onderwerp word so lewendig beskryf dat die leser dit kan beleef; waarnemings met al vyf sintuie, oorspronklike beeldspraak, stemming en atmosfeer. • Beredeneerd: Objektief; albei kante van die saak word gebalanseerd bespreek en die slot gee ’n gemotiveerde gevolgtrekking. • Argumenterend: Subjektief; die skrywer neem ’n duidelike standpunt in en verdedig dit enduit met ’n reeks oortuigende argumente en retoriese middele. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 • Bespiegelend: Die skrywer dink oor ’n idee, droom of lewenswaarheid na en weeg moontlikhede op; persoonlik van aard; ’n gevolgtrekking is nie noodsaaklik nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: LANGER TRANSAKSIONELE TEKSTE AFDELING B word volgens die rubriek uit 25 geassesseer. Slegs TWEE tekste word nagesien. Indien dit onduidelik is wat die finale poging is, word die eerste twee tekste nagesien. Dui aan die einde van elke teks die punte soos volg aan: Inhoud, beplanning en formaat: I = 10 Taal, styl en redigering: T = 6 Totaal (onder die teks, regs): 16 VRAAG 2 2.1 INFORMELE BRIEF: VRIENDSKAPLIKE BRIEF Die brief moet TWEE aspekte dek: (1) hoe die skool sonder die vriend/vriendin is (nuus, leemte, herinneringe) EN (2) aanmoediging om aan te pas (praktiese raad, bemoediging, belofte van kontak/kuier). • Skrywer se adres (regs bo) en datum daaronder, bv. 18 Oktober 2026. • Informele aanhef, bv. Liewe Thabo, en ’n informele afsluiting, bv. Jou vriendin, Sarah. • Informele, hartlike toon; inleiding, liggaam (paragrawe) en slot. [25] 2.2 FORMELE BRIEF: KLAGTEBRIEF Die brief beskryf die probleem (straatligte wat al maande nie werk nie), die gevolge (onveiligheid, diefstal, leerders wat donker loop) en maak voorstelle (herstel, patrollies, gemeenskapsinisiatiewe, sonkragligte, tydraamwerk). • Skrywer se adres en datum; ontvanger se titel en adres (Die Munisipale Bestuurder, …). • Formele aanhef (Geagte Meneer/Mevrou), onderwerpreël/betreflyn, bv. Gebrekkige straatligte in Kerkstraat. • Formele, saaklike en beleefde toon; logiese paragrawe; slot met versoek tot optrede. • Afsluiting: Die uwe, handtekening en naam. [25] 2.3 TOESPRAAK Die kandidaat spreek die gehoor gepas aan (bv. Meneer die hoof, onderwysers en mede-leerders), stel hom-/haarself bekend en bied oortuigende planne/beloftes aan (bv. leerderwelstand, sport en kultuur, kommunikasie met personeel, anti-afknouery). • Gepaste aanspreekvorm en treffende inleiding; direkte aanspreek (julle, ons). • Retoriese middele: retoriese vrae, herhaling, drieslag, persoonlike anekdote. • Sterk slot met ’n oproep om te stem; dank die gehoor. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 2.4 DAGBOEKINSKRYWINGS TWEE inskrywings: die aand voor (senuwees, voorbereiding, hoop) en die aand ná die toets (verligting/teleurstelling, wat gebeur het). Die gevoelens moet duidelik verander/ontwikkel. • Elke inskrywing het ’n datum (en eventueel tyd); die twee datums moet logies op mekaar volg. • Informele, persoonlike en reflektiewe toon; eerste persoon; emosies word eerlik uitgedruk. • Aanhef soos Liewe Dagboek is opsioneel. [25] 2.5 DIALOOG Die dialoog toon albei standpunte (die kandidaat se redes: geld verdien, verantwoordelikheid, ervaring; die ouer se kommer: skoolwerk, veiligheid, moegheid) en moet tot ’n vergelyk kom (bv. slegs Saterdae, op voorwaarde dat punte nie daal nie). • Name van sprekers aan die linkerkant, gevolg deur ’n dubbelpunt; geen aanhalingstekens nie. • Toneelaanwysings (indien gebruik) tussen hakies en in die teenwoordige tyd. • Natuurlike, gepaste register; die gesprek vloei logies. [25] 2.6 RESENSIE Die resensie identifiseer die film/reeks/boek (titel, regisseur/skrywer, genre, ouderdomsgroep) en gee ’n kort opsomming sonder om die slot te verklap. Dit evalueer aspekte soos storielyn, karakters/spel, temas, visuele effekte/skryfstyl, en sluit af met ’n duidelike aanbeveling (bv. ’n sterregradering). • Pakkende opskrif; gepaste toon vir ’n skoolkoerant; mening word gemotiveer. • Die naam van die resensent kan onderaan verskyn. [25] TOTAAL AFDELING B: 50 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V3 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ASSESSERINGSRUBRIEK VIR DIE OPSTEL – HUISTAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN BEPLANNING (30) Respons en idees; organisering van idees; bewustheid van doel, gehoor en konteks Hoë vlak 28–30 Respons uitsonderlik/treffend en bo verwagting; idees intelligent en volwasse; uitsonderlike organisasie en samehang (inleiding, liggaam, slot) 22–24 Respons baie goed; idees relevant, interessant en volwasse; organisasie baie goed en samehangend 16–18 Respons bevredigend; idees redelik samehangend en oortuigend; redelike organisasie 10–12 Wisselvallige samehang; idees onduidelik, nie oorspronklik nie; min bewys van organisasie 4–6 Respons heeltemal irrelevant; idees deurmekaar; geen organisasie nie Lae vlak 25–27 Respons uitmuntend, maar sommige treffende eienskappe ontbreek; knap organisasie en samehang 19–21 Respons goed; idees relevant en interessant; organisasie goed en samehangend 13–15 Respons bevredigend, maar verval soms in onduidelikheid; ’n mate van organisasie 7–9 Respons grootliks irrelevant; idees los en verwarrend; skaars bewys van organisasie 0–3 Geen poging om by die onderwerp te hou nie; deurmekaar en sonder fokus TAAL, STYL EN REDIGERING (15) Toon, register, styl, woordkeuse, grammatika, spelling en punktuasie Hoë vlak 14–15 Toon, register, styl en woordeskat hoogs gepas; taalgebruik indrukwekkend; grammatika en spelling feitlik foutvry 11–12 Baie gepaste toon en woordeskat; taalgebruik effektief; grammatika en spelling grootliks foutvry 8–9 Gepaste toon en woordeskat; taal dra betekenis voldoende oor 5–6 Toon en woordeskat minder gepas; baie basiese taalgebruik 0–3 Taal onverstaanbaar; woordeskat so beperk dat dit nie sin maak nie Lae vlak 13 Taalgebruik uitstekend en retories effektief; feitlik foutvry 10 Taalgebruik toepaslik en oor die algemeen effektief; enkele foute 7 Voldoende taalgebruik, maar teenstrydighede; beperkte retoriese middele 4 Taalgebruik onvoldoende; weinig sinsverskeidenheid; woordeskat baie beperk STRUKTUUR (5) Paragraaf- ontwikkeling en sinskonstruksie 5 Uitstekende ontwikkeling van die onderwerp; uitsonderlike detail; sinne en paragrawe uitsonderlik gekonstrueer 4 Logiese ontwikkeling van detail; samehangend; sinne en paragrawe logies en gevarieerd 3 Relevante detail ontwikkel; sinne en paragrawe goed gekonstrueer; opstel maak sin 2 Sommige punte geldig; sinne en paragrawe foutief; opstel maak nog effens sin 0–1 Noodsaaklike punte ontbreek; sinne en paragrawe foutief; opstel maak nie sin nie LET WEL: Die kriteria vir Inhoud en Taal is in elke vlak in ’n hoë en ’n lae subkategorie verdeel. Struktuur word nie in hoë en lae vlakke verdeel nie. ’n Opstel wat aansienlik korter as die vereiste lengte is, word nie hoër as “Gemiddeld” vir struktuur geplaas nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR TRANSAKSIONELE TEKSTE – HUISTAAL [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, BEPLANNING EN FORMAAT (15) Respons en idees; organisering; doel, gehoor, kenmerke/ konvensies en konteks 13–15 Respons uitsonderlik; grondige kennis van die kenmerke van die teks; behou fokus; idees uitgebrei met ondersteunende detail; gepaste en akkurate formaat 10–12 Respons baie goed; goeie kennis van die kenmerke; geen afwykings nie; samehangend; formaat gepas met onbeduidende foute 7–9 Respons voldoende; voldoende kennis van die kenmerke; enkele afwykings; redelike samehang; formaat oorwegend gepas 4–6 Basiese respons; geringe kennis van die kenmerke; afwykings; min detail; formaat vaagweg toegepas 0–3 Geen kennis van die kenmerke nie; betekenis onduidelik; geen samehang nie; formaat nie toegepas nie TAAL, STYL EN REDIGERING (10) Toon, register, styl, woordkeuse, grammatika, punktuasie en spelling 9–10 Toon, register en woordeskat hoogs geskik; grammatika akkuraat; feitlik foutloos 7–8 Baie geskik vir doel en gehoor; grammatika oor die algemeen korrek; baie goeie woordeskat 5–6 Geskik vir doel en gehoor; enkele grammatikafoute wat nie betekenis belemmer nie 3–4 Minder geskik; grammatika onakkuraat met etlike foute; basiese woordeskat; betekenis belemmer 0–2 Stem nie ooreen met doel en gehoor nie; besaai met foute; betekenis ernstig belemmer Kopiereg voorbehou