Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR SERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2024
ISIFUNDO SEZEMBALI P2
ISIHLOMELO
Esi sihlomelo sinamaphepha ali-14.
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers 

%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5/v1-08263ca49c7d250a5368/card.webp)



View all



%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)

History Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum
Grade 12 History Paper 2 addendum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024, 14 pages. Read online or get the free PDF download.
History · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024. Addendum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Addendum
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Prelim Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 1.5 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
Eastern Cape Prelim Exam 2024
- Paper 1Question paper · EngQuestion paper · AfrQuestion paperQuestion paper · SesothoAddendum · EngAddendum · AfrAddendumAddendum · SesothoMemo · EngMemo · Afr
- Paper 2Question paper · EngQuestion paper · AfrQuestion paper · isiXhosaQuestion paper · SesothoAddendum · EngAddendum · AfrAddendumAddendum · SesothoMemo · EngMemo · Afr
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMBUZO 1: ICONGRESS OF SOUTH AFRICAN STUDENTS (COSAS) YAMCHASA
NJANI URHULUMENTE WOCALUCALULO NGEMINYAKA YEE1980 ?
UMTHOMBO 1A
Lo mthombo ungezantsi ugxile kwiinjongo zokusekwa kwe Congress of South African
Students (iCOSAS) kwinkomfa eyayibanjwe ukusuka ngomhla wama30 kuJuni ukuya
kowoku 1Julayi eWilgespruit, kufutshane neRoodepoort ngo1979.
ICongress of South African Students (COSAS) yazinikela ekwaziseni amalungu ayo
ngembali nomzabalazo ‘wabacinezelweyo’. UEphrahim Mogale, umongameli wokuqala
walo mbutho, wadlala indima ephambili kulo mba. ICOSAS nayo yazinikela kwimithetho-
siseko yokungacaluli ngokobuhlanga nedemokhrasi.
Iinjongo zomgaqo walo mbutho ibikukuqinisa izazela kubafundi noluntu ngokubanzi kwimo
yengcinezelo kwimfundo eMzantsi Afrika, nokuthatha inxaxheba ekuqulunqweni komqulu
wemfundo wexesha elizayo, inkqubo yemfundo yedemokhrasi engacaluli ngokobuhlanga.
Ukuze ibonise ukuzibophelela kwayo kwimfundo nokwandisa umyalezo wayo iCOSAS
yasungula iEducation Charter campaign. Lo mqulu wagunyazisa imigaqo yemfundo
ekwiFreedom Charter. Imbono yayo yayikukuba inkqubo yemfundo yedemokhrasi
inokufezekiswa kuphela kuluntu olulawulwa ngokwentando yesininzi olusekelwe kwintando
yabantu bonke. Yaqaphela ukuba iBantu Education ijolise ekulawuleni nasekufundiseni
ulutsha kwaye oku kunokutshintshwa kuphela ngokuguqula inkqubo yezopolitiko kwilizwe
lonke. Nangona yayigxile kakhulu kwimfundo, iCOSAS ichonge ubudlelwane phakathi
kwenguqu kwezemfundo nezentlalo kwingxelo yayo yeenkolelo:
• Abafundi kufuneka baququzelelwe ngee-SRC ezinyulwe ngokwedemokhrasi
• Abafundi mabasebenzele uluntu …
• Umsebenzi wabafundi yayikukunika inkxaso kwimibutho yabasebenzi kunye
nemibutho yasekuhlaleni
Ngo1982, iCOSAS yamkela umxholo othi ‘Student-worker Action’ yakhuthaza ukusekwa
kweenkongolo zolutsha ukuze kufezekiswe iimfuno zabasebenzi abaselula nolutsha
olungaphangeliyo. Oku kuququzelele intsebenziswano phakathi kwabafundi, abasebenzi
abasebatsha kunye nolutsha olungaphangeliyo.
[Ithathwe https://www.sahistory.org.za/article/congress-south-african-students-cosas. Ifunyenwe nge 6
Janyuwari
2024.]
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 3
UMTHOMBO 1B
Umthombo ongezantsi ucacisa imisebenzi iCOSAS eyayenzayo ukuchasa inkqubo
engenabulungisa yocalucalulo ngeminyaka yoo1980.
Kwiminyaka yayo yokuqala, iCOSAS yayigxile kwimiba yezemfundo, ngokumanyana
kwayo neUDF, ekupheleni kuka1984, abafundi bayo babesenza izinyanzeliso kwimiba
yezemfundo nezopolitiko. Kuyo yonke iminyaka yoo1980, phantsi kwebhanile yeCOSAS
abafundi baye babonisa iindlela ezahlukeneyo zoqhankqalazo ezifana nokukwaywa,
ugwayimbo, uthethathethwano nokwenza izikhalazo.
ICOSAS eyayigxile kwingxubakaxaka kwimfundo ezikolweni, ijolise ekulweni iBantu
Education nokubuyisela kwimeko yesiqhelo ubudlelwane obabusiwa ngokuphawulekayo
phakathi kwabafundi, ootitshala nabazali, ukususela oko kwakwaywa izikolo ekupheleni
kweminyaka yoo1970. Ukwayo lwaqala kwizikolo zabebala eNtshona Koloni kodwa
lwanwenwa ngokukhawuleza kwilizwe lonke, ngenxa yemiba engezikolo. Ngo1985,
ukukwaywa kwezikolo kwabangela ukuba izikolo zingalawuleki kungasebenzeki kwaye
kwakhokelela ekuweni kweBlack Local Authorities ezilokishini. Isilogani sabo esithi
‘Liberation before education’ sakhokelela kwisiphithiphithi kwilizwe lonke sakhokelela
ekubeni kumiselwe iNational Education Crisis Committee (i-NECC) ngo1986. Kwakukho
uqhanqalazo nakwiindawo ezisemaphandleni phakathi ko1985 no1986. Iintlanganiso
zesininzi zaba yinto eqhelekileyo yokwayo. ICOSAS yakhankasela iiSRCs ezonyulwe
ngokwedemokhrasi.
Uninzi loqhankqalazo nokwayo lwasungulwa yiCOSAS. Iphulo ianti-Republic Day eligxile
kwisilogani esithi ‘Forward to a People’s Republic,’ laququzelelwa ngowe1981. Ukwayo
jikelele lweemveliso zakwaWilson Rowntree nezikaFattis and Monis lwenziwa ukuvelana
nempatho yabasebenzi kule mizi-mveliso. Nangona kunjalo, ziziganeko zengingqi
yaseVaal ezathi zaguqula uqhanqalazo lwabafundi zalwenza inxalenye yomzabalazo
omkhulu wezopolitiko. Ukuchasana nokunyuswa kweendleko zerenti neenkonzo kwandisa
istay-away eVaal esaxhaswa ngabafundi nabahlali abangaphezu kwama20 000. Imiba
engezikolo ngoku yayinxulunyaniswa nomzabalazo wezopolitiko obanzi wokuchasana
nocalucalulo nobukhapitali.
[Ithathwe https:/karibu.org.za/from – Soweto-to-democracy/htm. Ifunyenwe nge 7Janyuwari 2024.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
4 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMTHOMBO 1C
Le yipowusta eyenziwe ngamalungu eCOSAS ngo1985 kwiScreen Training Project
eRhawutini ukulungiselela intlanganiso yesininzi. Le powusta inobuso bongasekhoyo
uBongani Khumalo, umfundi owabulawa ngo1984. ICOSAS yafaka ubuso bakhe kwicala
lasekunene lale powusta ukuxhasa umzabalazo wabo wokuchasa imfundo yocalucalulo.
[Ithathwe https://www.saha.org.za/imagesofdefiance/forward with democratic srcs down with apartheid
education.htm. Ifunyenwe nge 7 Janyuwari 2024.]
PHANTSI NGEMFUNDO
PHAMBILI NGE SRC
YOLALUCALULO
ZEDEMOKHRASI
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 5
UMTHOMBO 1D
Umthombo ongezantsi uchaza indlela urhulumente owazama ngayo ukuphelisa imisebenzi
ye-COSAS, nendlela abafundi abasabela ngayo kula manyathelo. Isicatshulwa
sithatyathwe kwidissertation Student organisation and Political resistance: An analysis of
the Congress of South African Students, 1979–1985 by T. Matona, February 1992.
Kwakungekapheli nonyaka iCosas ikho phambi kokuba kubanjwe onke amaqela eenkokeli
zelizwe namalungu amaninzi. UMogale wayetyholwa ngokukhuthaza iinjongo zeANC
neSACP waze wavalelwa eRobben Island.
Kunyaka ka1985, uqhankqalazo lwaphazamisa kakhulu ukusebenza okukuko kwizikolo
zaselokishini. Iqela lesizwe labafundi elalikhokelwa yiCOSAS lakhokela umzabalazo
wezopolitiko wesizwe owathi wakhula waba yingxaki. Kulo mxholo, urhulumente uye
waqinisa iinzame zakhe zocinezelo. Oku kwashiya abafundi abaninzi, kuquka amalungu
eCOSAS, ebhubhile, onzakele okanye egcinwe eluvalelweni. Nangona urhulumente
wayekwalela ukukwaywa kwezifundo, amakhulukhulu ezikolo kulo lonke ilizwe zahlala zize.
Uqhankqalazo nokucinezelwa ezikolweni lwalandela inkqubo esisiqhelo yezenzo
zamapolisa nokugcina eluvalelweni kwabanenxaxheba kukwayo olungena bundlobongela.
Oku kwaphembelela kukwayo, kunyanzeliswa ukuba kukhululwe abanye abafundi. Elinye
inyathelo lamapolisa lwandisa ungquzulwano, imingcwabo nezikhumbuzo zabo
baswelekayo zaba zezona ndawo zoqhankqalazo. Umngcwabo womfundi oneminyaka
elishumi elinesihlanu ubudala owabulawa ngethuba amapolisa engquzulana nabafundi
ababekwaya izifundo njengoko babenyanzelisa, phakathi kwezinye izinto kususwe
umthetho weminyaka yobudala nelungelo lokuseka iStudent Representative Councils a
(SRC), wawuzinyaswe ngabafundi abangaphezu. kwama10 000. Isithethi seCOSAS kulo
mngcwabo sathi: “Siza kubonisa ngezenzo ukuba iBantu Education ikhohlakele. Siza
kuyivukela de ibe ichithwe ngokupheleleyo, ilahlwe kumgqomo wembali kwaye ingcwatywe
kube kuphelile.”
Ekugqibeleni, i-COSAS yavalwa umlomo phakathi ku1985 njengoko iState of Emergency
sabhengezwa ngurhulumente woMzantsi Afrika. Ngelixa umbutho weCOSAS
wachaphazeleka, ukuhlanganiswa kwabafundi kuye kwaba namandla kakhulu ukuba
kungalawuleka.
[Ithathwe Student organisation and Political resistance: An analysis of the Congress of South African
Students, 1979–1985 by T. Matona]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
6 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMBUZO 2: YAJONGANA NJANI ITRUTH AND RECONCILIATION COMMISSION
NOKUBULAWA KWEGUGULETHU SEVEN?
UMTHOMBO 2A
Lo mthombo ungezantsi ugxile kwindlela amaPolisa oMzantsi Afrika akwazi ngayo
ukugqobhozela kwiGugulethu Seven ngo1985.
Ngexesha lika1985, kwakukho ukunyuka okungamandla kuhlaselo kuxhotyiwe
ngabasebenzi beMK, kubandakanywa uhlaselo ngesiqhushumbisi sesandla kwimikhosi
yokhuseleko ngoAgasti olwakhokelela kwiingxwelerha. Oku kubangele ukuba uMajor
General Griebenouw wamapolisa okhuseleko eNtshona Koloni acele uncedo
kwiVlakplaas. Inkumanda yeVlakplaas uEugene de Kock uthumele (uququzelele)
abasebenzi abathile beVlakplaas kuquka uJoe Coetzer, uRiaan Bellingan nama asikari
ailiqela, aquka uGladstone Moss, uEric ‘Shakes’ Maluleke noXola Frank ‘Jimmy’ Mbane.
Iiasikari zaxelelwa ngokufutshane ngamalungu amapolisa okhuseleko. Zaboniswa iifoto
zamatshantliziyo athile aseGugulethu atyholwa ngokuba ‘ngabanqolobi’ abayingozi.
Emva kwemizamo engaphumeleliyo yokugqobhozela kukaMbelo (iaskarii) kwiqela
laseGugulethu, uJimmy no-Eric Maluleke bathunyelwa khona. Banikwa izixhobo
neziqhushumbisi baze bafika kwikhaya lenkokeli yabahlala ematyotyombeni u’Yamile’,
besithi bazi nkumanda ezivela elubhacweni, ukunika ubungqina, bavula ipaneli efihliweyo
kwiminibus, bebonisa imipu yabo. UYamile wazikholelwa iiaskari waze, emva kokuzazisa
kuChristopher ‘Rasta’ Piet, bakhawuleza babomba undoqo womalungu eqela elathi laziwa
njenge ‘Gugulethu Seven’.
Ngomhla wesi3 kuMatshi ka1986, kancinci nje emva ko07h00, amadoda asixhenxe
aneminyaka ephakathi kweshumi elinesithandathu namashumi amabini anesithathu
adutyulwa abulawa eGugulethu. Onke afumana amanxeba amaninzi okudutyulwa
emizimbeni yabo: onke adutyulwa entloko: omnye icala lobuso bakhe lalidlakaziwe.
[Ithathwe https://sabctrc.saha.org.za/reports/volume3/chapter5/subsection35.htm. Ifunyenwe nge7
Janyuwari 2024.]
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 7
UMTHOMBO 2B
Oku kulandelayo yinxalenye yobungqina obanikwa nguThapelo Mbele noRian Bellingan
kwindibano yengxoxo Truth and Reconciliation Commission eKapa ngomhla we18
kuNovemba ka1997.
Obunye bobungqina obuphambili kweli tyala ‘iGugulethu Seven’ bubungqina
bukaThapelo Johannes Mbelo, olilungu lesebe lezokhuseleko. UMbelo kwingxelo yakhe
efungelweyo wathi ukuba amapolisa ayefuna ukubamba eli qela, ngekwaba lula kuba
iasikari bezinokuwabonisa amapolisa apho anokulifumana khona. Wacacisela le komiti
indlela amagosa asebupoliseni kwitlanganiso ayalelwa ngayo ukuba athathe izikhundla
ezithile kwindawo ekwakucetywa uhlaselo kuyo loo minibus.
Emva kokuba uhlaselo lungazange lwenzeke, barhoxa baze bachithachitheka,
waqaphela abanye babarhanelwa kwipavumente. Kuba wayecinga ukuba babezimisele
ukuhlasela amapolisa, olu lwazi walubhengeza ngonomathotholo koogxa bakhe.
Ukudubulana kwaqala kungekudala emva koko. Wabona omnye wabarhanelwa,
uChristopher Piet, ebaleka nompu edubula. UMbelo wathi wabona uPiet edutyulwa esiwa
phantsi, nangona wayengaboni ukuba udutyulwa ngubani. Emva kokumisa isithuthi
awayesiqhuba, uMbelo uthi kwavela umhlaseli kuye enyuse izandla emoyeni, ngesiXhosa
wathi uza kuwabonisa amapolisa apho bakhoyo abanye. Nangona kunjalo, emva kokuba
le ndoda yohluthwe izixhobo, usajini womkhosi wodushe wamyalela ukuba adubule le
ndoda, waza wenjenjalo, ngokuyidubula entloko.
UMbelo waxelela le komiti ukuba wabona uBellingan, owayeyinkumanda yakhe ngelo
xesha, ekhupha omnye umrhanelwa kwisithuthi esasikwindawo yexhwayelo waza
wamdubula kabini. UMbelo, ucele iintsapho zabangasekhoyo ukuba zimxolele kwaye
wathembisa ukudibana nazo ngabanye ngabanye ukuze axolise.
Ngeli xesha, uBellingan uyabukhanyela ubuninzi bobungqina bukaMbelo. Ukwathe eli
phulo alihambanga ngokwesicwangciso sokubamba abenzi bobubi ngethuba besiya
ngakwiminibus yabasebenzi bamapolisa. Wakumela ukuba kwakungazukuba lula
ukulibamba elo qela kuba lalisoloko lihamba lisuka kwenye indawo liye kwenye. Nangona
ke kunjalo, walwamkela uxanduva olupheleleyo ngokufa kwaba basixhenxe.
[Ithathwehttps://www.justice.gov.za/trc/hrvtrans/heide/ct00100.htm. Ifunyenwe nge4 Matshi 2024.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
8 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMTHOMBO 2C
Le yikhathuni kaZapiro ehlomla malunga nempumelelo yeTruth and Reconciliation
Commission (TRC) ngoJulayi ka1998.
[Ithathwe Zapiro, End of Part One by J. Shapiro.Ifunyenwe nge20 Matshi 2024.]
ULAPHA IYA KUXOLELWANYISO
INYANISO
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 9
UMTHOMBO 2D
Oku kulandelayo zizicatshulwa ezimbini zobungqina boomama beGugulethu Seven,
uCynthia Nomvewu Ngewu, umama kaChristopher ‘Rasta’ Piet noNotrose Konile
ongumama kaZabonke John Konile kwiindibano yeTruth and Reconciliation Commission
ngomhla wama27 kuNovemba ka1996.
Kubungqina bakhe bomhla wama27 kuNovemba ka1996 kwiTruth and Reconciliation
Commission, umama kaPiet uCynthia Nomveyu Ngewu wathi inkqubo yamatyala
enkundleni yayingonelisi kwaye wayengaluva ulwimi olwaluthethwa; iinkqubo
zaziqhutywa ngesiBhulu.
UNgewu wathi waye wabona unyana wakhe oswelekileyo kumabonakude erhuqwa
ngentambo esinqeni. Bebemrhuqa ukusuka kwivan. Amapolisa amxelela ukuba unyana
wakhe udubule amapolisa, kwaze emva koko afika ekhayeni lakhe eze kufuna izixhobo.
Uthi baxelelwa ukuba mababangcwabe kwangoko oonyana babo, kodwa amagqwetha
abo abacebisa ukuba babangcwabe ngexesha abafuna ngalo. Emva kwexesha elide
kwaye sele belibele ngale nto, baxelelwa ukuba kuza kwenziwa uphando eWynberg.
Baxelelwa ukuba uChristopher wadutyulwa nguBarnard noCoetzee. Uthe ngexesha
zonke ezi zinto zenzekayo, wayebuthathaka kakhulu. Wayezele yinzondo ngenxa
yendlela awabulawa ngayo unyana wakhe. UNgewu kamva wavakalisa inkolelo yakhe
yoxolelo noxolelwaniso malunga nokusweleka konyana wakhe. “Asifuni ukubuyisela
ububi obenziwa ziperpetrators esizweni. Sifuna ukubonisa ubuntu kubo ukuze nabo
babuyelwe bubuntu babo.”
UNksk. Konile wabuqala ubungqina bakhe ngokuncwina kabuhlungu izihlandlo
ezithandathu kwimizuzwana emihlanu waze wathi, “Ndidinwe kakhulu – ndidinwe kakhulu
ngaphambi kokuba le nkqubo iqale sele ndiphelelwe lithemba. Bendingazokwazi
ukuthetha nabo, lityala labo ukuba ngoku ndibe kule ntlungu, bendingazokwazi ukuba
mandithini ngabo. Andinakuze ndibaxelele ukuba mabenze ntoni. Ndincame nje yonke
into. Andifuni kuxoka – andizange ndibaxolele.”
ITruth and Reconciliation Commission yanika amaPolisa oMzantsi Afrika, uRian
Bellingan, uThapelo Mbelo noXola Frank ‘Jimmy’ Mbane iamnesty ngezi ziganeko
zokubulala.
[Ithathwe www.sabctrc.saha.org.za. Ifunyenwe nge8 Janyuwari 2024.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
10 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMBUZO 3: IGLOBALISATION YALUCHAPHAZELA NJANI UQOQOSHO
LWAMAZWE ASAKHASAYO?
UMTHOMBO 3A
Lo mthombo ungezantsi ugxile kwizinto ezingeloncedo zeglobalisation kumazwe
asakhasayo.
Kwezoqoqosho, iglobalisation inokuchazwa njengenkqubo apho amashishini, imibutho
namazwe aqala ukusebenza kwinqanaba lamazwe ngamazwe. Izinga leglobalisation liye
landa kwiminyaka yakutshanje, ngenxa yenkqubela ekhawulezileyo kunxibelelwano
nezothutho. Inkqubela phambili kunxibelelwano yenza ukuba amashishini achonge
amathuba otyalomali. Kwangaxeshanye, iinguqulelo ezintsha kubuchwephesha bolwazi
zenza unxibelelwano olukhawulezileyo nokudluliselwa ngokukhawuleza kwee asethi
zemali kwimida yelizwe.
Iglobalisation ibonelela amashishini ithuba elililo lokhuphiswano ngokuwavumela ukuba
afumane (azuze) imathiriyeli ekrwada apho ixabiso lingabizi kakhulu. Iglobalisation
ikwanika imibutho ithuba elililo lokusebenzisa iindleko eziphantsi zabasebenzi bamazwe
asakhasayo, ngelixa isebenzisa (ixhaphaza) ubuchule bobugcisa namava oqoqosho
lwamazwe aphuhlileyo. Ngeglobalisation, amalungu ahlukeneyo emveliso enye
anokwenziwa kwimimandla eyahlukeneyo yehlabathi.
Asiyiyo yonke into ephathelele kwiglobalisation eluncedo. Naluphi na utshintsho
lunabaphumeleleyo nabahlulakalayo, kwaye abantu abahlala kwiindawo ezixhomekeke
kwimisebenzi evela kwezinye iindawo bahlala bexhaphazeka. Ngokunjalo, oku kuthetha
ukuba abasebenzi kumazwe asele ephuhlile kwezoqoqosho kufuneka bakhuphisane
neemarike ezineendleko eziphantsi kwimisebenzi.
Imeko intsonkothe ngakumbi kumazwe asakhasayo, apho ezoqoqosho zitshintsha
ngokukhawuleza. Ngokwenene, iimeko zokusebenza kwabantu kwiindawo ezithile
kwikhonkco lokubonelela zilusizi (azamkelekanga). Umzekelo, ishishini leempahla
eBangladesh liqeshe abantu abaqikelelwa kwizigidi ezine, kodwa umqeshwa nje
oqhelekileyo ufumana umvuzo wenyanga ongaphantsi kunomvuzo wosuku womsebénzi
waseMerika.
[Ithathwe https://education.nationalgeographic.org/resource/effects-economic-globalization/. Ifunyenwe nge
11 Matshi 2024.]
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 11
UMTHOMBO 3B
Umthombo ongezantsi ubhalwe lilungu le-Anti-Globalisation Movement. Igxile kwindima
edlalwe yiWorld Trade Organisation (iWTO) malunga neglobalisation.
Ngeengoma ezithi, "Hey, hey, ho, ho, iWTO mayihambe!" kwaye “Abantu bemanyene,
soze sohlukane!”, ‘iFestival of resistance’ sele iqalile … ilandelwa yindibanisela
(umanyano) eyonwabileyo yabadlalii bamagubu nabadlali befleyiti bekhokhela isingqi.
Umanyano lwabantu abaphantsi olukhuthazayo, olunenzondelelo labona bantu
babengalindelekanga, lwaluhlanganisene kwizitrato zombindi wedolophu yaseSeattle
ukuze luvakalise ukungoneliseki kakhulu kwalo ngotshaba olufanayo; umthetho
wezoshishino owonakalisayo weWorld Trade Organisation … iWTO.
Abaqhankqalazi abaquka abasebenzi bentsimbi neentsapho zabo, abagcini bendalo,
ama-hippie amadala, abafundi basekholejini, oomakhulu, abasebenzi bangaphandle
abasuka eMexico, iimonki zaseTibet, abasebenzi basePacific Rim sweatshop
(abasebenzi basefektri abafumana umvuzo ophantsi, abasebenza iiyure ezinde kwaye
phantsi kweemeko ezimbi zokusebenza), abalwela amalungelo ezilwanyana benxibe
njengamafudo aselwandle, noonongendi abambalwa abangamameliyo. Elinjani lona
itheko!
Eli qela lihle lemotley(elixubileyo) linobuntu lalifunde kakhulu kwaye linolwazi ngemiba
ephathelele kwimisebenzi yeWTO. Lalilwenzile uphando lwalo kuqala. Kwiintsuku ezine
ezidlulileyo endandiseSeattle nakwiiveki ezininzi ngaphambi koko, iindibano zocweyo
ezahlukeneyo neesemina ngemibandela eyahlukahlukeneyo yelizwe nezizwe ngezizwe
zaziqhutyelwa kwiiholo zomanyano zasekuhlaleni nakwiicawe.
Imiba eyayixoxwa yayisukela ekuvelisweni kokutya okwenziwa ngokwemfuza;
iisweatshops eIndonesia, ePakistan, eMexico nakwiiPhilippines; ukugawulwa kakuhle
kwamahlathi; imithetho ekhusela izilwanyana; ihomoni zenkomo; umoya onetyhefu,
amanzi nomhlaba; ukulahlekelwa yimisebenzi kwabasebenzi baseMelika kwiimarike
zaphesheya (ndingabiza umsebenzi wamakhoboka ngexabiso eliphantsi); …
Ngokuphandle, iajenda ephambili yeWTO ibandakanya ukutshatyalaliswa kweplanethi
nokuxhatshazwa kwabasebenzi ziinkampani ezimbalwa zamazwe ngamazwe ii-CEO
nabaninizabelo abakhulu ... egameni lokunyoluka okucacileyo namandla. Yaye
bayazibuza ukuba kutheni abantu abaninzi kangaka bephuma ezitratweni ukuze
babachase.
[Ithathwe http://pecoskid.com/my-writings/anti-globalization-movement-essays-battle-in-seattle/. Ifunyenwe
nge 11 Matshi 2024.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
12 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
UMTHOMBO 3C
Lo ngumfanekiso wekhathuni yomninikhathuni ongaziwayo ogxeka ukufuduswa kwemveliso
ukusuka eUSA ukuya kumazwe anemivuzo ephantsi (Indonesia).
[Ithathwe https//www.pinterest.de/pin/366128644678749632/ Ifunyenwe nge 11 Matshi 2024.]
AKUKHO MISEBENZI UMSEBENZI
AKANAZIHLANGU OMNINZI
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) 13
UMTHOMBO 3D
Isicatshulwa esingezantsi sigxile kwimpembelelo imulti-national companies ezaba nazo
kubomi babantu abakumgangatho osezantsi kumazwe asakhasayo.
Ukusukela kwiSecond World War, ukwanda kwemveliso kwihlabathi kuye kwaqhutywa
ziinkampani ezinkulu ezisebenza ngaphaya kwemida. Iinkampani zamazwe ngamazwe
ziye zanda kwihlabathi jikelele ngokufumana imizimveliso phesheya kweelwandle,
ukusebenzisa imivuzo ephantsi yabasebenzi okanye ukusondela kwiimarike zabo.
Iinkampani ziye zaba namandla ngakumbi kunezizwe ezininzi.
Ngelixa zizisa utyalomali lwangaphandle olufunekayo kumazwe asakhasayo, ezi nkampani
zidla ngokubeka ingeniso ngaphambi kwamalungelo abasebenzi okanye amazwe ezikuwo.
Iivenkile ezinkulu kumazwe aphuhlileyo zamisele ikhonkco lokubonelela ihlabathi kwaye
ziqinisekise ngemveliso esezantsi evela kwihlabathi liphela. Kodwa abantu abavelisa
imveliso baxhomekeke kumaxabiso abawafumanayo, nto leyo kwiimeko ezininzi ethe yehla
kakhulu kumashumi ambalwa eminyaka edlulileyo. Oku kuphelisa (kususa) amandla abo
okubonelela ngomgangatho osisiseko wokuphila kwiintsapho zabo.
Ingxaki asikokuba urhwebo lwamazwe ngamazwe luchasene ngokwemvelo
(ngokusisiseko) kwiimfuno nomdla wabantu abahluphekayo, kodwa ukuba imigaqo
elawulayo ilungiselelwe ukuxhasa amazwe atyebileyo. Ukuze abantu abahluphekayo
bazuze kurhwebo lwehlabathi, imithetho kufuneka itshintshwe ukuze iqinisekise
ukufikeleleka ngokulula kwabantu abahluphekayo kwiimarike zelizwe nezamazwe
ngamazwe.
[Ithathwe http//wwwdeved.youth ie/issues/globalisation and trade. Ifumaneke nge11 Matshi 2024.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
14 ISIFUNDO SEZEMBALI P2 (ISIHLOMELO) (EC/SEPTEMBER 2024)
IMITHOMBO YOLWAZI ESETYENZISIWEYO
Imithombo ebonakalayo nezinye izinto ezibubungqina bezembali zithathwe kule mithombo
yolwazi:
http//wwwdeved.youth .ie/issues/globalisation_and_trade
https:/karibu.org.za/from – Soweto-to-democracy/htm
http://pecoskid.com/my-writings/anti-globalization-movement-essays-battle-in-seattle/.
https//www.pinterest.de/pin/366128644678749632/
https://education.nationalgeographic.org/resource/effects-economic-globalization/
https://www.justice.gov.za/trc/hrvtrans/heide/ct00100.htm
https://www.saha.org.za/imagesofdefiance/forward with democratic srcs down with
apartheid education.htm
https://www.sahistory.org.za/article/congress-south-african-students-cosas
https:/karibu.org.za/from – Soweto-to-democracy/htm
Shapiro, J., 1998, Zapiro, End of Part One, 1st ed, Cape Town, David Phillip Publishers
Maona, T. 1992 Student organisation and Political resistance: An analysis of the Congress
of South African Students, 1979–1985
www.sabctrc.saha.org.za
Copyright reserved Please turn over
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 QP (Afr)

Memorandum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)
%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5/v1-08263ca49c7d250a5368/card.webp)
Question paper
History Grade 12 P2 NSC June 2024 Question Paper (Afrikaans)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2023 Addendum

Addendum
History Grade 12 P2 NSC November 2023 Addendum (English)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape June 2022 Addendum (Afr)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 North West Mock 2025 Memo

Memorandum
History Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo (English)

Memorandum
History Grade 12 P1 Eastern Cape June 2024 Memo (Afrikaans)
%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)
Question paper
History Grade 12 P1 Gauteng Prelim 2024 Question Paper (Eng)

Memorandum