Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN AFRIKAANS HUISTAAL V2 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 52 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:  Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan.  'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word.  'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie.  Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Nasienriglyn by Vraag 1:  Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. minstens 1 stylfiguur, 1 retoriese middel en 1 tipografiese middel.  Kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die gedig se twee dele kontrasteer met mekaar wat inhoud betref. In die eerste deel word Van Gogh as sendeling beskryf en die tweede deel handel oor sy belewenis as skilder. In die eerste deel van die Van Gogh was 'n sendeling/'n Versreël 1 en 2: as 'n gedig word Van Gogh se heilige wat misken is. miskende heilige ervarings van mislukkings beskryf. As sendingwerker het hy nie Versreël 1 en 2: vergeefs daarin geslaag om die ellende geveg teen die ellende van die mynwerkers te verbeter nie, al het hy hom aan hulle kant geskaar. Hy kon ook nie die onreg wat Versreël 3 en 4: die onreg in teenoor die mynwerkers en die krotte van die myn, in boeregesinne/verarmdes agterbuurtes en op landerye; gepleeg is, verander nie. Van Gogh se Godsbelewing was Versreëls 4 tot 6: slegs die dat Hy die ellende/pyn/swaarkry pyn en skriklike stryd van veroorsaak. God leer ken, wat mens en boom verknot in Sy kramptrekke Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Die tweede deel van die gedig Van Gogh het die Versreël 9: in aanbidding van dui Van Gogh se ellende/armoede wat hy beleef die son kon verwe, boere, kontrasterende vervuldheid/ het, omskep in kunswerke. wasvrouens en gepynigde sukses as skilder aan. Hy het doodgewone hande- gesigte, arbeid, naamlik om op landerye te werk, in sy skilderye lewe gegee. Hy het God agter/in die Versreël 7 en 8: maar eers natuur/mense beleef eerder as toe jy die koringgerwe in om Hom as die oorsaak van die aanbidding van die son kon ellende te beskou. verwe, In sy skilderkuns kon Van Gogh Versreël 10 en 11: die lewe gee aan die skoonheid wat kantelende landskap in die hy in die natuur/alledaagse lewe snelle ligte geel en groen en gevind het. blou As skilder ervaar Van Gogh 'n Versreël 11 en 12: – alles koorsagtige gejaagdheid om sy met koorsige gevlek tot passie uit te leef om uiting aan branding van die skone kon hierdie nuwe ervaring van verwek, hartstog te gee. As skilder ervaar Van Gogh nie Versreël 13 en 14: toe is Sy meer miskenning nie, maar hartstog eers in jou volbring sukses en beleef hy God se soos groen sipresse tot 'n hartstog in hom wat hy deur sy vlam verwring. skilderye aan ander kan oordra. Beeldspraak versterk die Personifikasie word aangewend Versreël 7 en 8: maar eers gedagte van vervulling in die om die gedagte oor te dra dat toe jy die koringgerwe in tweede gedeelte van die gedig. selfs die natuur lewe in sy aanbidding van die son kon skilderye kry. verwe, Die gedig eindig suksesvol met Versreël 13 en 14: toe is Sy 'n vergelyking om sy belewenis hartstog eers in jou volbring van God se hartstog met groen soos groen sipresse tot 'n sipresse wat soos vlamme vlam verwring. opreik, te vergelyk en die gedagte oor te dra dat Van Gogh vervuldheid ervaar het. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Nog in my laaste woorde" – NP van Wyk Louw Vraag Antwoord Punt 2.1 "laaste"/"skeemring" 1 2.2 Ja Die spreker beleef sy laaste oomblikke as "bitter", dus onaangenaam omdat hy alleen is  en 'n vrees vir die dood het.  2 Kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 2.3.1 Die dinge wat in 'n mens se lewe onbelangrik is./Die gedagtes is vaag/vaal.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.3.2 Ja Dit ondersteun die ritme/metrum in die versreël.  1 Die kandidaat bied EEN rede vir EEN punt elk aan. Kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 2.4.1 Metafoor  1 EN Lewenslus/passie/drif 1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.4.2 Polisindeton  1 2.5 Paarrym  1 2.6. Omdat die geliefde die spreker se lewe so perfek aangevul het, is hy/sy nie bang vir die dood nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG " 'n vigslyer sterf" – Vincent Oliphant Vraag Antwoord Punt 3.1 " 'n"  1 3.2 "stadig"  1 EN "stort"  1 3.3 Ja Die woorde "iets wil huil" roep alreeds emosie op./ Die agteruitgang/lyding van die vigslyer in elk van die volgende aanhalings spreek die leser aan: "bros vel"/"dun seil"/"brose stokke"/ Die onmag van die vigslyer om self hieroor te kommunikeer ("die mond wat iets wil sê") spreek die leser aan./kla die leser aan./wil die leser laat jammer voel vir die vigslyer. OF Nee Die woord "iets" laat die leser voel hy is nie betrokke nie./ Die ontmensliking van die vigslyer met beelde soos "die bros vel"/"brose stokke"/"die mond" neem emosie weg./maak dat die leser onsimpatiek bly.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 3.4 Deur alleenplasing van "die lyf"/die kort versreël word die liggaamlike/fisiese agteruitgang by die vigslyer versterk.  1 3.5 Dit dui daarop dat die dood nader kom./dat die vigslyer besig is om dood te gaan.  EN 1 "sterf" (in die titel) sluit by "stof"/die sterwende vigslyer aan.  1 "sag gaan" (versreël 15) is 'n eufemisme vir sterf/beteken om te sterf, wat by "stof 1 word" aansluit.  3.6 Die vigslyer smag na begrip.  1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord aanbied. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "oupa Thomas Daniel Granfield" – Ronelda Kamfer Vraag Antwoord Punt 4.1 In versreël 1 gebruik sy slegs "oupa Thomas" omdat dit op haar persoonlike verhouding met hom dui, maar in die titel gebruik sy haar oupa se volle name omdat sy die gedig aan hom opdra./sodat die gedig 'n verdere biografiese inslag het.  1 Kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet beide kante van die verskil vir EEN punt aandui. 4.2 Die ma was nie ingestel daarop dat haar oupa se dood haar so intens sou aanraak nie./het nie daaraan gedink dat sy eintlik ook die nuus sou wou hoor nie./dat hierdie nuus so 'n traumatiese effek in haar lewe sou gehad het nie.  1 4.3 Ja Sy was "okay", want sy het met haar lewe aangegaan./ Sy het hierdie gedig ter herinnering aan die oupa geskryf./poësiebundels gepubliseer./ Sy het hom nooit vergeet nie, want sy het hom op sy verjaarsdag onthou.  3 Kandidaat bied enige DRIE redes/beloftes vir EEN punt elk aan. 4.4 Versreël 24: vergelyking en versreël 30: metafoor 1 EN Omdat vlermuise met die dood geassosieer word, beklemtoon die herhaling van die beeld die spreker se intense gevoel van naderende onheil./onsekerheid.  1 4.5 Ja Die afwesigheid van leestekens/vaste strofebou versterk die gedagte dat emosies nie beheer kan word na trauma of 'n geliefde se dood nie.  1 Die afwesigheid van leestekens/vaste strofebou sluit aan by die onkeerbaarheid/ongestruktureerdheid/wisselvalligheid van herinneringe/gedagtes oor die gestorwene.  1 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 4.6 Ja Mense/kinders moet steeds die dood/verlies van 'n geliefde verwerk./beleef die verlies van 'n geliefde so intens./traumaties./emosioneel. OF Nee Nie alle mense/kinders hanteer afskeid/verlies/trauma so dramaties/in oordrewe vorm nie./Baie mense het nie meer so 'n spesiale verhouding met hulle oumas/oupas nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne ONGESIENE GEDIG (VERPLIGTEND) VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "Vieruur in die môre" – Pieter Hugo Vraag Antwoord Punt 5.1 Die spreker en die donkie is albei dié tyd van die nag wakker./alleen.  1 5.2 Droefgeestigheid/troosteloosheid/melancholie  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Omdat die spreker eensaam/melancholies voel, verlang hy/sy na die aangesprokene;  gevolglik stuur hy/sy 'n boodskap aan die aangesprokene.  2 5.3 Assonansie/aa-assonansie  1 5.4.1 Metafoor  1 EN Die spreker en die geliefde/aangesprokene voel asof hulle bymekaar is./soos sterre in die ruimte verenig is./word./nie meer alleen nie, maar herenig.  1 5.4.2 Koeplet  1 EN Ja Dit sluit by die woord "twee" aan./ Dit ondersteun die spreker en geliefde wat twee/herenig/saam is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 5.5 Ja. Die gebruik van die woord "ook" suggereer die hereniging wat in die slotstrofe gevind word.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKSTE TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Iris sprei haar vlerke deur vir Iris sien die kuier as 'n Bl. 86: "Ek weet wat ek doen en Peter in New York te gaan geleentheid tot 'n nuwe ervaring. ek wou buitendien altyd oorsee kuier waar sy stelselmatig gegaan het." van 'n naïewe meisie tot 'n volwasse vrou, wat vir Vir Iris word dit 'n moontlike Bl. 105: "Maar as ek in my haarself kan dink en besluite blomoomblik, iets wat sy beslis hotelkamer bly sit, gaan ek niks neem, verander. moet aanpak./Iris worstel met ervaar nie. Nie goed of sleg nie. haar identiteit/naam en smag na Dan kon ek net sowel by die huis 'n blomoomblik. gebly het. Ek moet iets ondervind wat ek vir Ma-hulle en Johanna kan vertel." Bl. 87: "Ek wil gaan kyk hoe lyk dit daar. Buitendien, ek gaan eers vir Kara kuier. Onthou jy nie wat Ma altyd gesê het nie? 'n Iris blom net een keer per jaar. Ek is aan die oud word en dis tyd dat ek blom." Iris gaan eers Parys toe om Sy word deur 'n gas as 'n model Bl. 93: "Dis waar, weet jy." … vir Kara te gaan kuier – en aangesien en Kara beaam dit; sy "Jy het daardie soort gesig." dit is daar waar haar vertel vir Iris dat sy mooi is. selfbeeld en hoe sy na haar uiterlike kyk, 'n positiewe Sy ervaar vir die eerste keer die Bl. 91: Kara het teruggeleun teen verandering ondergaan. Sy behoefte om in 'n verhouding die kussings en haar hand teen sy ontdek ook 'n diepe verlange soos Kara en Claude te wees wang gehou, 'n gebaar so vol om liefgehê te word. waarbinne iemand, moontlik liefde dat ek vinnig weggekyk het, Peter, vir haar so lief kan wees meteens hol van verlange na soos wat Kara en Claude vir Peter en iemand van my eie om mekaar is. lief te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Iris maak self werklik kennis Die Engel tree vir Iris op as Bl. 100: "Dis so," het die Engel met die Engel in Parys en klankbord/raadgewer/kritikus agter my beaam, maar ek het my ervaar dat hy 'n belangrike sodat sy tot selfinsig kan groei. nie regtig aan hom gesteur nie ..." rol in New York in Iris se Bl. 110: "Oppas!" het die Engel vir selfontdekking/selfinsig my gesis. speel. Bl. 131: "Jy's dwaas," het die Engel met 'n lae stem gesê. Iris leer belangrike lewens- Aanvanklik is die gedagte dat sy Bl. 97: "Sielsallenig in hierdie stad. lesse in New York – ten alleen gaan wees vir haar Wat moet ek doen?" opsigte van haar eie self- opwindend, maar dan raak sy standigheid, maar ook haar beangs daaroor. menseverhoudings. Iris leer by Billy, die taxi- Bl. 105: "En dit bring my terug na bestuurder, dat nie alle mans ver- die man. Jy moet versigtig wees. trou kan word nie. Ek ken hierdie stad. Jy's 'n kind hier. Dis alles goed en wel dat jy wil blom, maar gestel die man spit jou uit?" Billy waarsku Iris oor haar Bl. 107: Billy het my voor die hotel blomtyd, omdat nie alle bolle tot afgelaai, … , en my gemaan om bloei kom nie. weg te bly van vreemde mans. Van die vuurhoutjieman leer sy Bl. 123: "Ek soek nuwes. Elke dat alle mense, ook hy, 'n dag bestaan die kans dat ek 'n lewenstaak kan hê, selfs al is dit unieke ... " om in vullisdromme te krap op Bl. 123: "Dan pars ek dit en kyk soek na vuurhoutjiedosies./Sy waar dit inpas tussen die res." leer ook van die vuurhoutjieman Bl. 124: "O ja. Dis 'n lewens- dat mense jou 'n rat voor die oë taak ..." kan draai. Daarteenoor leer die Engel vir Iris Bl. 99: "Moenie alle mense wantrou dat nie alle mense bymotiewe het nie."/"As die Engel my dan wou nie. uitlewer aan die eerste beste rokjagter in die stad, was ek my koulike hande in onskuld." Joe, die fotograaf se opgewon- Bl. 119: "Elke fotograaf droom van denheid oor Iris, laat haar belang- so 'n ontdekking." rik voel – nie meer soos 'n glips nie. Omdat sy onseker gevoel Iris besef dat sy wel baie vir Peter Bl. 134: "Was jy bly dis net 'n het oor haar en Peter se omgee – vandaar haar jaloesie droom toe jy wakker word?" het hy verhouding het sy, voordat jeens dié Marie. gevra en my aan die arm gevat. sy op die vliegtuig geklim "Verskriklik," het ek gesê en die het, van Peter en 'n ander Engel hoor lag. meisie, Marie, gedroom. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Haar liefde/gevoel teenoor In Vermont verander haar siening Bl. 158: Ek het hulle toegemaak Peter laat haar Vermont toe van kinders sodanig dat sy erken en op die voorkop gesoen en gaan eerder as om die sy geniet die kinders – en sal besef dat ek dit nogal geniet het modelkontrak te aanvaar. daarvan hou om haar eie te hê. om huis-huis te speel met twee regte kinders. Bl. 179: "Droom dit op en kyk of jy daarvan hou." Die Engel lei haar om haar eie Bl. 82: "Ek wil nie trou nie." toekoms op te roep en daaroor te My redes was moeilik verklaar- droom – en sy besef sy wil 'n baar, selfs aan myself. Die toekoms saam met Peter bou onwilligheid was nie net vanweë terwyl sy vroeër nie wou trou nie. my eie ouers se huwelik nie; ... Iris besef dat dit sinloos/onnodig is Bl. 187: Gebeur dinge nie maar om vir een blomoomblik in jou lewe sommerso nie? My lewe bestaan te wag, want jy kan verskillende uit onsamehangende flardes. blomoomblikke beleef. Iris twyfel nie meer aan haar Bl. 209: Sonder Peter kan ek tog gevoel vir Peter of dat sy wil trou regtig nie klaarkom nie. nie; sy besef sy kan nie sonder hom lewe nie. Na Iris besluit het om met Iris besef dat sy die een is wat met Bl. 195: My Nuwejaarsvoorneme, Peter te trou, kom sy tot nog haar skoonfamilie 'n verhouding sal ..., was om my aanstaande ander insigte wat voortvloei moet bou. skoonfamilie te leer ken. Ma het uit haar karaktergroei tydens ook gedink dit was wys. haar vakansie oorsee. Iris besluit dat haar troue nie so Bl. 206: Ons troue was 'n verlore romanties soos in haar fantasieë saak van die begin af. Ek en hoef te wees nie, solank sy en Peter wou stil trou en voortgaan Peter trou. met ons lewe ... Iris se selfbeeld en Sy besef dat sy nie in die Bl. 211: Tussen my susters se eiewaarde wat eers in Parys skaduwees van haar susters hoef verbete vrugbaarheid het ek en en later in New York al hoe te leef nie. Sy het vervulling in haar Peter rustig voortgeleef sonder meer verbeter het, neem verhouding/huwelik met Peter om te vermeerder. verder toe as sy by die huis gevind. kom. Iris besef dat die werklikheid Bl. 188: Dit was vyf jaar gelede heeltemal anders is as 'n fantasie – en tot dusver het die toekoms – of en sy is gemaklik daarmee. die entjie wat ons gevorder het – by geen voorspelbare of gefantaseerde plan gehou nie. Om mee te begin, het my enkel skeef aangegroei, … Iris besef dat haar fantasieë nie Bl. 213: Hy was snaakser, kan opweeg teen Peter se werk- warmer en meer dimensioneel as likheid nie. die spookbeelde waarmee ek my jeug omgedroom het. Sy kom tot insig dat sy in haar Bl. 213: . . . a s die spookbeelde jeugjare met haar fantasieë te veel waarmee ek my jeug omgedroom tyd verspeel het. het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Uiteindelik besef Iris dat Die Engel lei haar in Vermont tot Bl. 187: "Net sowel," het hy gesê. enige mens se blomoomblik die besef dat haar blomnaam en "Ek sien geen verband tussen jou ongesiens kan kom. die lelie niks met haar toekoms te lelie en enigiets wat ons vannag doen het nie. bespreek het nie." Iris besef ook dat dit nie saakmaak Bl. 195: "Party mense blom indien niemand haar blomoomblik ongesiens," het hy gesê. "So opmerk nie. onverwags dat niemand dit eers opmerk nie." ... "Soos Ma se lelie." Iris besef, onder leiding van die Bl. 217: Ek is nie 'n loopring nie. Engel, dat sy verantwoordelik vir haar eie keuses is. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 Sy gaan by Peter (in New York/VSA/Amerika) kuier./Peter het haar genooi om by hom te gaan kuier.  1 7.2 Joe dink dat hy vir hom/haar met die foto's 'n modelkontrak kan losslaan.  1 EN Swak selfbeeld/Onkunde oor haar uiterlike skoonheid/naïwiteit  1 7.3 Joe laat haar glo dat sy 'n modelkontrak kan kry, maar Peter hou nie van die gedagte nie. Peter is jaloers as hy vir Joe in Iris se hotelkamer vind. Peter is geïrriteerd omdat die blomoomblik/die betekenis van haar naam hierna Iris se gedagtes oorheers a.g.v. Joe (en sy modelkontrak)  3 7.4 Ja In hierdie stadium van die roman speel die Engel nog nie 'n wesenlike rol in Iris se lewe nie. OF Nee Iris raak in New York toenemend van die Engel afhanklik./Die Engel is aanvank- lik die enigste bekende saam met haar in New York./Iris raadpleeg hom vir alles waarvoor sy antwoorde soek./Die Engel is ook Iris se klankbord in verskeie dele van die intrige.  1 7.5 Ja Dit versterk die gedagte dat Joe vir Iris oorrompel./probeer oorreed./namens haar besluite neem. Dit versterk die gedagte dat Iris onkundig/onervare/vreemd/naïef is.  2 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.6 Die iris van die oog: sy dink sy is diepdenkend.  Die irisblom: sy wag vir 'n blomoomblik in haar lewe.  Die Griekse godin van die reënboog/fleur de lis: sy voel belangrik in Peter se oë.  Dienares in diens van die hoëre gode: sy voel soos 'n slaaf vir haar susters.  4 Die invloed van haar naam op Iris se lewe moet duidelik blyk. 7.7 Eerstepersoonsverteller  1 EN Die leser kan met Iris identifiseer./Haar eerlikheid maak die verhaal geloof- waardig./humoristies.  1 7.8 Peter se pa/Iris se aanstaande skoonpa  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 7.9 Iris besef die Engel gaan nie vir haar antwoorde op al haar vrae gee nie. Iris aanvaar 'n naam is net 'n naam. Iris besef die lewe is nie 'n storie nie. Iris aanvaar dat die Engel nie haar toekoms vir haar gaan voorspel nie./sy haar eie toekoms vir haar moet verbeel./droom. Iris besef die blomnaam/die lelie het niks met haar toekoms te doen nie.  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.10. Ja Peter se pa beskou die Engel as goël./dat sy gesigte sien./dat sy sy posduiwe negatief gaan beïnvloed.  1 EN Nee Peter se ma het haar al aanvaar nog voordat sy van die Engel uitgevind het./Peter se ma het nie 'n probleem met die Engel of met Iris nie.  1 7.11.1 In TEKS A tree die engel as raadgewer/kritikus op in plaas daarvan om haar te beskerm.(soos die tannie se idee in TEKS B)  1 Die kandidaat bied beide kante van die verskil vir EEN punt aan. EN In Vermont het die Engel nie gekeer dat Bettie gif drink nie. 2 In Vermont het hy nie gekeer dat Iris haar enkel breek nie. Na hulle troue het hy nie gekeer dat Peter sy oë beskadig nie.  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.11.2 Die Engel is steeds teenwoordig/sweef deur die tuin, maar praat nie meer met haar nie.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Baas was aanvanklik Baas is ontnugter oor die moord Bl 12: Maande lank jag hy gelukkig en tevrede met sy op sy ouers. Hy het nie meer 'n meedoënloos sy eie beeste in die lewe totdat sy ouers vaste tuiste nie en sy enigste mopanieveld van Sable Ranch, vermoor is. Hierna begin hy geselskap is sy hond. selfs in die ranteveld op die sy opvoeding en die sin van oosgrens van die plaas ... alles bevraagteken en hy Hy en die Ierse terriër wat hy by besef dat hy in Rhodesië nie 'n teler in Mutare gekoop het, meer welkom is nie. gebruik sy oorlede pa se kliniek as slaapplek. Sable Ranch se opstal is afgebrand. Na sy ouers se dood en die Bl. 12: Hy word as 'n uitlander verlies van die plaas in beskou en beland in 'n jare lange Rhodesië besef Baas toene- politieke oorlog om iets van sy mend dat hy vervreemd raak erfporsie te probeer behou. van alles wat vir hom bekend Bl. 13: Baas verloor al sy was. familiebesittings, insluitende die plaas. Baas gaan terug na Suid- Baas dink dat hy vertroosting in Bl. 13: In 1991 pak hy sy aardse Afrika waar die res van sy die plek van sy kinderjare gaan besittings op die Land Rover en familie woon in 'n poging vind. gaan terug na sy plek van om iewers te behoort, maar herkoms om iets van die drome hy besef dat hy ook sy van sy jeugjare terug te vind. familie ontgroei het. Hy en Brindle, sy hond, slaap Bl. 13: Op Louis Trichardt, waar alleen in 'n plantasie./nie by die hy beplan het om sy ou familie nie. skoolmaats te gaan opsoek en 'n paar dae oor te bly, slaap hy en sy hond Brindle alleen by 'n vuurtjie van dennestokkies in 'n plantasie teen die hang van die Soutpansberg. In 'n poging om iets van sy ver- Bl. 13 tot 14: In die lede te herwin, kry Baas werk by Houtboschberg kry hy by die die saagmeule wat lank terug saagmeule wat aan sy pa behoort aan sy pa behoort het. het kontrakwerk as vervoeroperateur op die vragmotor wat deur sy vriend uit sy kinderdae bestuur is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Baas besoek nog enkele van sy Bl. 14: In die huise van die enkele familielede en verlang na sy ma familielede wat nog in die gebied en sy pa. oor is, kry Baas die warmte van gemeensaamheid waarna hy dikwels ná sy pa en ma se dood verlang het. Baas besef vinnig dat sy heil Baas laat hom nie deur sy eie Bl. 14: Tog besef hy dat 'n mens nie by sy familie en die familie voorsê nie. Hy onttrek mettertyd familie ontgroei, dat plekke uit sy verlede lê nie. hom van sy familie./wil nie deur Houtboschberg se drome nie hulle getroos word nie. meer drome wil wees nie, die Bo- Letaba nie die Zambezi nie, ... Baas besluit om sy verlede Die feit dat hy selfs sy ma se Bl. 22: "Dis nie goed wat in 'n agter te laat en Suid-Afrika Bybeltjie nie wil saamneem nie, mens se klere bly sit nie, Baas. te verlaat in 'n poging om 'n is bewys daarvan dat hy hom Moenie maak of dit nie bestaan nuwe lewe te skep. Hy besef heeltemal wil losmaak van alles nie. Dis meer as twintig jaar al wat hy oor het, is die wat gebeur het – amper asof hy sommer net so weg." behoefte om op sy dit uit sy geheue wil wis. Sy oupagrootjie se voetspore te niggie Mart probeer hom tot loop. ander insigte bring, maar tevergeefs. Baas verlaat Suid-Afrika vir Baas vertrek eers noordwaarts Bl. 14: Hy aanvaar 'n pos as Botswana en bestudeer na die noorde van Botswana en toergids by 'n safarimaatskappy in Barotseland en Zambië al daarna na Barotseland. Hy kom, die noorde van Botswana. teen die Zambezirivier op. soos sy oupagrootjie, agter dat Bl. 15: Langs die Okavangodelta Hy word 'n toergids, maar toerisme in hierdie gebied besef hy opnuut hoe sterk die besef dat dit nie vir hom lonend kan wees en skaf vir moontlikheid vir toerisme in die vervulling verskaf nie. hom 'n boot aan. wildernisgebiede is. Snags, en ook gedurende sy af dae, bestudeer hy die topografiese kaarte van Barotseland en die ander gebiede van Zambië al teen die Zambezirivier op. Hy kan sy ongedurigheid nie langer besweer nie. By 'n ander toergids koop hy 'n tweedehandse motorboot en 'n sleepwa en bedank uit sy werk. Hy besef hy het 'n lewens- Op Manaka vind hy die naam Bl. 18: Laatmiddag kry Baas die doel wat hy op Manaka kan van die Manaka Evangelical bougainvilleabos waarvan Mark uitleef. Mission. Hy wil graag sy oupa- gepraat het, ... Langs die grootjie se bootdroom verwe- verwronge stam hang 'n stuk senlik. sinkplaat met die woorde "Manaka Evangelical Mission" netjies op geverf. Bl. 19: Op die rand van die gelykte, net duskant die laaste skuinste na die water toe, groei die grootste worsboom wat Baas ooit gesien het. Onder die boom staan vier rye verrotte houtbankies op ingeplante paalstellasies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Bl. 24: Ná twee dae se onderhan- delings, nakoming van stamrituele en moeite ... Mag die grond wat as Manaka bekend staan, aan mister Baas Chipman toegesê word. Hy versorg die bougainvillea by Bl. 34: Niemand anders as die ingang van Manaka omdat Dennis Chipman kon hierdie hy besef dat dit 'n verbintenis ranker geplant het nie, besef hy. met sy oupagrootjie is./hy so sy Bl. 36: By die hospitaal laai hy 'n oupagrootjie se nalatenskap kan groot voorraad chlorokien en by versorg. die hardewarewinkel 'n sakkie kunsmis vir sy oupagrootjie se bougainvillea. Hy begin daadwerklik sy oupa- Bl. 28: 'n Mens kan dieselfde grootjie se droom, wat ook nou grootte boot bou met 'n vlakker sy droom is, verwesenlik. diepgang. Veel vlakker. Bl. 40: Ná twee en negentig jaar het Manaka weer 'n Chipman vir 'n baas. Baas stry teen die verwag- Teen sy sin raak hy betrokke by Bl. 28: "Ek is nie 'n dokter nie," ting dat hy deel moet vorm Manuel en sy gesin, gee vir beduie Baas so goed hy kan. van die Barotse-gemeen- Grace sy laaste malariapille en Bl. 42: "Maar jy weet tog ek het skap. Hy probeer ten alle raak opstandig oor al die mense nie meer pille nie. As ek reg koste sy afstand van die wat na hom toe kom vir hulp. onthou, is dit jy wat die laaste mense om hom behou, maar dosis gevat het!" besef hy kan nie hulle nood Bl. 43: "Sê vir daardie ouma ignoreer nie. Essie van jou ek is nie gestuur nie. Ek is vir seker nie hier om enigiemand te kom help nie." Baas het sy geloof afge- Ouma Essie voel dat Baas met Bl. 43: My ouma Essie was nie sweer na sy ouers se dood, 'n groter/ander doel na Manaka bang nie. Sy het gesê sy sal maar word op Manaka toe- gestuur is – nié om 'n boot te meneer Baas gaan roep, want sy nemend gekonfronteer met bou nie, maar om ander te help. weet die tyd het gekom dat die gedagte dat hy Manaka iemand gestuur word om die toe gestuur is vir 'n groter mense van Manaka te help." doel en hy besef dat dit nie help om hom daaroor te Sy sê indirek vir Baas dat hy Bl. 117: "Die man wat deur die vererg nie. reeds deur die Here uitverkies is Here uitverkies en gestuur is om om na Manaka te kom vir 'n die saadjie vir Hom te kom plant, ander lewensdroom en hy is in was 'n jagter." opstand daarteen. Sy wys Baas daarop dat hy die Bl. 118: Sy kyk reguit na Baas. verantwoordelikheid het/die roe- "En wie weet of jy nie met die oog ping het om die sendelinge te op 'n tyd soos hierdie Manaka toe help om Manaka op te bou. gestuur is nie." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Grace impliseer dat die Here Bl. 93: "Miskien staan jy nou hier in Baas se oë en ore oopmaak die reën met die verkeerde mens sodat hy sy werklike doel en en raas. Dit is nie ek wat jou die oë identiteit kan vind. gegee het waarmee jy al hierdie dinge sien nie." Grace se vlegsel blinknat biesies hang al amper by haar voete. "Ook die ore wat die Here jou gegee het, is gemaak om te hoor wat Hy graag wil hê jy moet hoor, nie wat jy graag wil hoor nie." Sy glo ook, soos ouma Essie, Bl. 95: "Om my te help om 'n werk dat Baas met 'n ander doel na te kry, en om die pad vir die Manaka gestuur is. sendelinge oop te maak, is miskien party van die werke waarvoor die Here jou na Manaka toe gestuur het." Die struikelblokke wat Baas Ouma Essie lei vir Baas Bl. 93: "Ook die ore wat die Here ten opsigte van die bou van geleidelik tot insig dat sy doel jou gegee het, is gemaak om te sy boot ervaar, konfronteer op Manaka dalk nie is wat hy hoor wat Hy graag wil hê jy moet hom met ouma Essie se aanvanklik gedink het nie. hoor …" gedagte dat 'n mens 'n mis- Volgens haar is hy met 'n Bl. 122: "Die drome wat die kinders plaaste droom kan hê – dat spesifieke doel na Manaka van die Here droom, is die drome jou eie drome en die drome gestuur. wat Hy vir hulle géé om te droom, wat God vir jou het, nie jongman," lag sy toe hy nie noodwendig dieselfde is nie antwoord nie. – hy aanvaar dit aan die einde van die roman. Baas aanvaar dat hy Grace leer vir Baas 'n Bl. 99 tot 100: "Miskien sal dit die noodwendig met die mense belangrike lewensles wat hom beste wees om respek te wys vir van Barotseland sal moet in die toekoms baie met elke mens wat jy langs die pad kry. saamwerk en nuwe menseverhoudings sal help, Dan sal 'n mens nie so maklik iets verhoudings bou. naamlik dat hy respek teenoor doen wat iemand kan laat sleg voel alle mense moet betoon. nie." Baas begin gaandeweg Baas lees in Whitey se Bybel Bl. 210: Ek het my laat vind deur besef waaroor ouma Essie (Romeine 10:20) om meer uit die wat My nie gesoek het nie, het se woorde gaan. te vind oor die vrae wat hy ten hy in Whitey se Bybel gelees. Ek opsigte van geloof het. het verskyn aan die wat na my nie gevra het nie. Baas vind vrede en berus- Baas het die lewenskring Bl. 210: Hy kerf nog 'n naam onder ting en dui aan dat hy hom voltooi deur die bankies te sy oupagrootjie se naam in die permanent op Manaka gaan herstel en die horings aan die sagte bas uit: Baas Chipman. vestig. Hy kerf sy naam op boom vas te kap (net soos in Bl. 244: By sy kamp dra Baas 'n boom uit om sy eienaar- sy oupagrootjie se tyd). Morena se horings teen die bult uit skap/woonreg aan te toon. en slaan dit bokant Manaka se Baas se insig oor sy doel op naambord teen die stutpaal vas. Manaka verdiep. Bl. 244 tot 245: Baas skroef die eerste bankie se plank op die stutpaaltjies onder die worsboom vas. ... Toe dit lig word, kom Grace van Mubuyu af om hom te kom help. Hulle maak die bankies klaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Baas verkry uiteindelik insig Ouma Essie, Grace, oom Bl. 70: "... die Here se weë is nie deur ander karakters se oë. Scholtzie en Whitey help Baas ons weë nie." Hy kom tot die volle besef om tot nuwe insig oor die sin Bl. 95: "Om my te help om 'n werk van die sin van sy lewe, van sy lewe op Manaka te kom, te kry, en om die pad vir die naamlik dat hy ook as naamlik dat hy sy oupagrootjie sendelinge oop te maak, is sendeling in sy oupagrootjie se sendelingskap moet kom miskien party van die werke se voetspore kan volg. voltooi. waarvoor die Here jou na Manaka toe gestuur het." Bl. 122: "Die drome wat die kinders van die Here droom, is die drome wat Hy vir hulle géé om te droom, jongman." Bl. 239: Hy stuur hom om vir sy skoonmense te gaan sê dit is die losprys vir sy vrou en sy kind. Bl. 244: "Die deure en die vensters vir die kerk en vir die huis het gekom," sê Baas. By sy kamp dra Baas Morena se horings teen die bult uit en slaan dit bokant Manaka se naambord teen die stutpaal vas. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 9.1 Hulle is die nuwe sendelinge op Manaka. 1 9.2 Nanna is optimisties./sien die mooi/potensiaal in alles.  1 Griesel is onvergenoegd./negatief./kla oor alles.  1 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Nanna raak met oorgawe betrokke by die mense van Manaka./vind vreugde in haar betrokkenheid by die Barotse-mense./probeer 'n verskil maak.  1 Griesel bly onbetrokke./meerderwaardig./diskriminerend./veroordelend./negatief./ sinies./pas nie aan nie./word nooit deel van Manaka en sy mense nie.  1 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.3 Baas het nie verwag dat sy ma en pa in Zimbabwe vermoor sou word nie./die khuta hom sou inloop (deur die boonste deel van Manaka ook te verhuur) nie./die mense van Manaka hom as voorsiener/versorger sou beskou terwyl hy eintlik niks met hulle te doen wou hê nie./ Ouma Essie het nie verwag dat haar man, muluti Joseph, onverwags sou sterf nie./ die kerk sonder 'n leraar sou wees nie./die khuta haar sou dwing om op Mubuyu te gaan bly nie./die khuta die kerk sou stroop van boumateriaal nie./sy haar dogter Esther as gevolg van malaria sou verloor nie./vir Sitali ook sou moes grootmaak nie. Grace het nie verwag dat haar bruidegom op haar troudag deur seekoeie gedood sou word nie./haar ma en pa in 'n landmynontploffing sou sterf nie./sy haar werk by die kliniek sou verloor nie./ Sitali het nie verwag dat hy sy ma op so 'n vroeë ouderdom sou verloor nie.  3 Die kandidaat verwys na enige DRIE karakters en bied 'n toepaslike motivering vir EEN punt elk aan. 9.4 Letterlik is daar nie geld nie./ Baas herstel nog van malaria./is siek.  1 EN Baas kan nie sy oupagrootjie se droom uitleef nie.  Hy kan nie geld met die toeristeboot verdien nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.5 Baas: hy assosieer Manaka met sy oupagrootjie se lewe./droom./Vir Baas dui dit ook op 'n nuwe begin na die trauma van sy ouers se dood.  Ouma Essie: sy assosieer Manaka met die kerk/sendingwerk./haar lewe saam met muluti Joseph.  Inwoners van Barotseland: assosieer Manaka met die plek waar daar vir hulle voorsien word (kos en medisyne).  3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 9.6 Alomteenwoordige verteller  1 EN Hierdie verteller kan kommentaar lewer oor al die karakters./maak beskrywings van die verskillende karakters se emosies/gedagtes geloofwaardig.  1 9.7.1. Die kerkgebou op Manaka is gevandaliseer/afgebreek in die tyd toe daar nie 'n sendeling was nie.  1 9.7.2 Ja Ouma Essie het as jong meisie by wit/Afrikaanse sendelinge (in die Vrystaat) grootgeword./skoolgegaan./ Ouma Essie en haar man het Afrikaans gepraat./ Ouma Essie bly in oefening deur met Grace Afrikaans te praat.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.8 Ooreenkoms: albei veroordeel die sonde.  1 EN Ouma Essie preek op die mense se vlak./volgens hulle leefwêreld./makliker verstaanbaar./Ouma Essie veroordeel nie die mense nie, maar hulle dade./Ouma Essie bied hoop/'n uitkoms vir die mense.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.9 Ja Ouma Essie en Grace leer vir Baas/Nanna/Griesel van: – die gebruike/tradisies van die Lozi-stam. – respek teenoor die koningshuis. – die korrekte gedrag/etiket wanneer die khuta besoek word. – vroue se rol in die gemeenskap.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.10.1 Ouma Essie toon vreugde./blydskap.  1 9.10.2 Ja In TEKS C is ouma Essie bly omdat die sendelinge opgedaag het by Manaka. In TEKS D word daar weer kerk gehou by Manaka danksy die sendelinge wat opgedaag het.  1 Die kandidaat moet na beide tekste verwys vir EEN punt. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Ta Vuurmaak leef volgens sy kultuur en tradisies. Ta Vuurmaak leef soos wat Hy was trots op sy Griekwa- Bl. 83: Hy was 'n opregte hy grootgeword het as 'n herkoms en het by sy oupa Griekwa, het hy met trots vertel. opregte Griekwa. geleer hoe om uit dank- Bl. 93: En 'n mens moet nooit die baarheid te leef. hand byt wat jou kosgee nie. Hy leef dan 'n lewe van dank- Bl. 94: Hy het omgedraai en vas baarheid soos wat hy geleer aan die slaap geraak, sonder 'n het. bekommernis in die wêreld. Want hy het geleef van wat hy vandag gehad het sonder om aan môre te dink. Soos 'n opregte Griekwa. Ta Vuurmaak sorg dat die Wanneer die jongmense by Bl. 85 tot 86: Die oupa het 'n Griekwa-kultuur aan die hom kom kuier, vermaak hy klomp stories oor die volgende geslag oorgedra hulle met vertellings oor die hottentotsgot vertel en ons word. Griekwa-tradisies op so 'n kinders het daarvan gehou. onderhoudende wyse dat hulle Bl. 86: Onse Grootman van God, meer en meer wil hoor. Heitsi Eibib, die boodskapper van Tsui, God van Alles, het Ta Vuurmaak op 'n ander dag gesê, Ta Vuurmaak het aan die jong Bl. 87: Tel self 'n klip op en gooi seuns vertel dat 'n mens, dit op die hoop, al moet jy dit ook volgens Griekwa-oorlewering, ver gaan haal. Almal met nooit verby 'n hoop klippe mag Boesman- en Griekwa-bloed in loop sonder om ook 'n klip op sy lyf moet dit doen, ook al is sy te tel en dit op die hoop te gooi bloed met ander bloed gemeng. nie. Ta Vuurmaak dra sy kennis Bl. 7: Vertel ons nog, Ta, het oor die oorlog se invloed op ons hom aangespoor. die nedersetting aan die kinders van Vatmaar oor. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Ta Vuurmaak ken die geskie- Bl. 5: Party mense het gesê denis van die ontstaan van Vatmaar het sy naam van Ta Vatmaar die beste, hy word as Vuurmaak gekry. die bewaarder van Vatmaar se Bl. 5: ... Vatmaar het hom Ta – geskiedenis beskou. pa – Vuurmaak genoem. Die Griekwa-beginsel om met Bl. 85: ... in die lewe is een van jou broer te deel word deur Ta die grootste deugde om te deel. Vuurmaak uitgeleef en hy leer Deel met jou broer wat 'n dit ook aan die jong seuns wat behoefte het. Dit sal hom besoek. vermenigvuldig terugkom. Ta Vuurmaak leef hierdie be- Bl. 22: Ek het party van die ginsel ook prakties uit as hy vir manne wat nie werk gehad het die mense werk skep en aan nie, of wat afgedank is, aan die Vatmaar se mense 'n mate van stene maak gesit. Van elke drie menswaardigheid teruggee. wat gemaak is, was twee die maker s'n en een myne. Ta Vuurmaak leer die seuns Bl. 88: Ta Vuurmaak het ontsag omtrent die kompleksiteit van gehad vir die Son en Maan en hy die natuur, want hy glo dat jy het sy stem laat sak as hy oor respek teenoor die natuur hulle praat. moet betoon. Ta Vuurmaak het geglo dat 'n Bl. 85: Maar daar was groen en hottentotsgot nie doodgemaak bruin hottentotsgotte van mag word nie, want die verskillende groottes, en ons mag Griekwa-mense kan verstaan hulle nie doodgemaak het nie. ... wat die hottentotsgot sê omdat Ons Griekwa-mense kan hulle deur 'n ander Skepper as verstaan wat die hottentotsgot sê die verkleurmannetjie gemaak ... is. Ta Vuurmaak leer die seuns, Bl. 86: ... en die klein pyl en boog wanneer hulle groot genoeg is, wat onse pa-goed vir ons van die gifkewers wat waar- gemaak het, en wanneer die skynlik in die pyl en boog ge- seun groot genoeg was, het hulle bruik kon word. vir hom die gifkewer gewys. Ta Vuurmaak leer die seuns Volgens Griekwa-oorlewering Bl. 88: Dit kan nie sterf nie, want oor die waarde van lewe en kan die gees nie sterf nie, slegs dit behoort aan Tsui-Goab. Hy is dood. die liggaam sterf; die gees die Skepper van alles. verlaat die liggaam omdat dit aan Tsui-Goab behoort. Daar is ook 'n geloof dat jy Bl. 89: Party kruiebossies kan jy wakkerdood kan wees as jy eet en van die wortel van die deur 'n gees seergemaak word mor-plant maak jy khadie. en die regte kruie kan jou weer gesond maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Wanneer Ta Vuurmaak sterf, Ta Vuurmaak het voor sy Bl. 96: ... onse Ta het my, toe hy word hy op die Griekwa- sterwe vir Sus Bet laat belowe nog sterk was, gevra om hom manier begrawe. dat sy hom volgens die soos 'n Griekwa te begrawe. ... Griekwa-kultuur sal begrawe. Bl. 95: Die ta is in die karos toegerol en hulle het die lyk met sy knieë onder sy ken teen die boom sitgemaak. Bl. 96: Toe die lekker ruik van die drie kruie saam met die rook uit die vuur uit opslaan, het Sus Bet seker gemaak dat die liggaam van die ta op sy hurke was, met die gesig na waar die son opkom. Oom Chai leef volgens sy waardes. Oom Chai verseker 'n Hy het die plan van 'n Bl. 21: Chai het glo een nag ... heenkome vir talle uitge- nedersetting soos wat die die plan gekry vir wat die Engelse wekenes omdat hy 'n Engelse gevorm het, met 'n settlement noem. In sy inherente omgee vir mense George Lewis se hulp, gedagtes het hy die plek naby die het. bewaarheid. vlei gesien. Bl. 22: Na die winter was Chai en sy George se eenkamerhuise so lat hulle kon intrek ... Oom Chai is 'n gerespek- Oom Chai kry die insig dat die Bl. 25: … ons in Vatmaar het teerde man in Vatmaar en mense van Vatmaar 'n rêrigwaar 'n sendingkerk nodig die een wat hom beywer vir sendingkerk moet kry en hy Bl. 27: ... almal het saamgestem die opheffing van Vatmaar. laat dit gebeur. Dit is vir hom dat julle mense van Vatmaar ons belangrik dat die babas en ou saal kan kry. kinders gedoop moet kan word Bl. 35: Charlie, sê die domanie, jy volgens hulle tradisie en en Oom Hans sal saamwerk en kultuur. by die volgende kerkraads- vergadering sal ons jou naam aanteken as ouderling van die Sendingkerk Vatmaar. Oom Chai kry die insig dat Bl. 100 tot 101: Oom Chai het die Vatmaar 'n skool moet kry beste swartbord en staander waar kinders opvoeding in gevat en 'n klompie afvalstukkies Afrikaans kan kry. bordkryt gevra vir ons kinders om op die swartbord mee te kan skryf. Oom Chai maak seker dat die Bl. 100: Ons het Saterdae net mense van Vatmaar respek en skool toe gegaan om die Onse liefde vir hulle taal moet Vader op te sê want, het Oom ontwikkel. Chai gesê, dis in onse moedertaal: Afrikaans, onse huistaal, die taal van my ma en pa, geskep deur die slawe en arme Vlaamse soldate. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Oom Chai word as As nie-amptelike burge- Bl. 97 tot 98: Oom Chai is vooraf natuurlike leier deur die meester neem hy belangrike vertel van hulle koms. Oom Chai mense van Vatmaar erken. besoekers in Vatmaar rond en het die kerk vir hulle oopgesluit ... hy kon dit selfs regkry om 'n Bl. 98: En: Miss. E. Lewis will be onderwyseres vir die skool te on the payroll of the Du Toitspan reël. Town Council. Oom Chai is ook die een wat Oom Chai is aanvanklik baie Bl. 100: Lóóp! Was daai gemors as 'n sedebewaarder in preuts/konserwatief en spreek af en gee skool ... Lóóp, gaan Vatmaar optree. selfs vir Teacher Elsa aan om was jou gesig! haar behoorlik te gaan maak. Oom Chai is vir Vatmaar die Bl. 279: Oom Chai wou 'n gentle- toonbeeld van 'n gentleman. man wees. Hy het altyd die deur vir Bettie oopgehou. As die tee ingebring is, het hy haar koppie eerste van die skinkbord getel en vir haar gegee. Oom Chai trou met Bettie en Bl. 273: Hulle het bymekaar- beskerm so die familienaam gekom om die onaangenaam- en ook Bettie se naam, tot sy heid in die familie te bespreek, en eie nadeel. na hulle hom 'n gat in die kop gepraat het, het hy ingestem om Bettie en die babaseun met hom terug te vat. Oom Chai neem die Familie- Bl. 247: Toe verdwyn hy in sy bybel na sy broer toe sodat dit, slaapkamer en kom met sy na sy dood, aan die se seun familiebybel terug ... Die Bybel gegee kan word sodat die was erg verrinneweer ... Ek het Bybel in familiebesit kan bly. besluit om Vrystaat toe te gaan en die familiebybel vir hom te vat. Tant Wonnie dwing respek af omdat sy haar waardes uitleef. Alhoewel Tant Wonnie een Tant Wonnie is gedwing om Bl. 110: Hulle het op ander se van die armstes op Vatmaar haar groot huis te verkoop en genade in 'n buitekamer gebly was, het die Vatmaar- het slegs 'n agterkamer vir wat eens op 'n tyd aan hulle inwoners vir haar respek hulle uitgehou. behoort het, ... gehad. Tant Wonnie is ten spyte Bl. 38: En daar het die drie grend daarvan saam met Sus Bet en ou ladies van Vatmaar, Ouma ouma Lewies as een van die Lewies, Sus Bet en tant Wonnie, drie "grend ladies" van gestaan met hulle se wit Vatmaar beskou. voorskote aan en beste kopdoeke op. Tant Wonnie was altyd Tant Wonnie was moreel sterk Bl. 135: "... en toe byt ek, met al getrou aan haar waardes. en kon haar verset teen Piet my krag." de Bruin se attensies. Tant Wonnie was nie bang om Bl. 135 tot 136: "... jy het geen op te staan teen dit wat reg om my kind vir die Bosmans verkeerd was nie, byvoorbeeld te gee en haar te jy en jou nie." toe mev. De Bruin Kaaitjie vir mev. Bosman wou gee. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Tant Wonnie was 'n trotse Bl. 111: Hy het 'n koei en kalf vrou, daarom het sy die daarvoor betaal. waterput vir slaggoed verkoop. Om die wasvrou vir ander Bl. 112: Dit was die meeste van mense te wees was vir Tant die tyd in ruil vir iets om te eet en Wonnie 'n eerbare werk Tant Wonnie het met trots gesê: waarmee sy kos verdien. Ons het nog nooit honger gaan slaap nie. Tant Wonnie was 'n goed- Bl. 111: Tant Wonnie wou nooit hartige mens met 'n oog vir sê hoeveel die medisyne kos nie, ander wat selfs swaarder as sy ... Sy het net gesê: Gee wat jy gekry het; daarom het sy nooit wil. 'n vaste prys vir haar wilde Bl. 111: En soos dit gaan met knoffelmedisyne gemaak nie. mense wat regtig arm is, is die water en die meeste van die bulletjie se vleis met die mense gedeel. Tant Wonnie se onwrikbare, Tant Wonnie was vir haar Bl. 112: Elke aand ... was dit dog kinderlike geloof het dogters 'n voorbeeld van weer: Dankie, Vader, vir die van haar 'n sterk vrou iemand wat op daaglikse basis gesondheid wat ons vandag gemaak wat uit gebid en haar geloof uitgeleef geniet het ... Sy het dit geglo dankbaarheid geleef het. het. soos sy dit gehoor het en nooit enige vrae gevra nie. Tant Wonnie se grootste ver- Bl. 127: "God, help my." nedering – dat sy onskuldig Bl. 130: Soek eers die Koninkryk gearresteer word – word ook van God binne-in jou want Ek vir haar 'n geloofspad. woon in jou. Hierdie vernedering lei uitein- Bl. 144 ... ek dank U vir die klein delik daartoe dat sy finansieel prys wat ek nou moet betaal oor onafhanklik word. ek vandag van my trots verlos is, ... Bl. 180: Come to my office, the court will grant you your marriage certificate. ... See that this woman receives a new pair of shoes and a dress. Tant Wonnie besit die vermoë Bl. 131: Hulle het van my 'n dief om van haar negatiewe gemaak, maar ek is nie 'n dief omstandighede iets positiefs te nie. My Meester wat in my maak en 'n geloofsles daaruit binneste woon, ek het U gevind. te leer. Ondanks die onreg teen haar, Bl. 129: Die Here weet beter, my word Tant Wonnie nie bitter kind, het sy gesê, want sy moes nie, maar staan vas in haar iets in die plek van hoop sit. goedgelowige oorgawe aan haar Here God. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 11.1 Windsorton  1 11.2 In hulle kindertyd het hulle nie skoolgegaan nie./As kinders/volwassenes het hulle nie baie met die Engelse te doen gekry nie./As ondergeskiktes is hulle weerhou van voorregte.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Siesie Lena neem leiding./praat namens hulle met die polisie./tree as spreekbuis op wanneer Sus Bet deur die polisie deursoek word.  1 11.3.1 Jakob Kierie se aanvanklike koper (Mister Hall-Stone) wou nie meer die diamante koop nie.  1 EN Jakob Kierie sou geen geldelike/finansiële voordeel trek indien die polisie die diamante gevind het nie.  1 11.3.2 Die gereg kan nie steun op 'n dronk man om geregtigheid te laat geskied nie.  1 EN Jakob Kierie beland in die tronk vir dronkenskap.  1 11.4 Oom Flippus moes diamante (wat in die diamantgruis is) vat, wanneer sy baas nie daar is nie en dit hou.  1 EN Siesie Lena wou die diamante vir Janneman gee vir huisvesting.  Sus Bet wou dit gebruik sodat sy en Flippus 'n transportbesigheid in Du Toitspan kon begin.  2 11.5.1 Nee Sus Bet was siek en Siesie Lena het dit as haar plig beskou om vir haar medisyne te neem.  Siesie Lena het besef dat Sus Bet nie basiese lewensvaardighede het nie en het as 'n ma vir haar opgetree.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.5.2 Siesie Lena leer vir Sus Bet alles van die Griekwa-tradisies sodat sy later vir Ta Vuurmaak volgens Griekwa-tradisie kon begrawe./ Siesie Lena leer haar hoe om medisyne van sekere kruiebossies te maak en sy gebruik hierdie kennis ook op Vatmaar wanneer mense siek is./ Siesie Lena leer Sus Bet hoe om khadie te maak van 'n sekere wortel en sy verkoop khadie ook in Vatmaar.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 11.6 Derdepersoonsverteller  1 EN Die verteller is in staat om alles te kan raaksien./verklaar./weet van alles./objektief die gebeure weer te gee.  1 11.7 Suzan het gereeld Oom Chai se huis skoongemaak./aan die kant gemaak.  1 11.8.1 Toe Corporal Lewis met Ruth getrou het/Oom Chai het Ruth se trourok betaal.  1 11.8.2 Oom Chai wou Ruth se integriteit beskerm./haar die vernedering spaar dat sy nie geld gehad het nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.9 Tant Wonnie: Tant Wonnie het waswerk gedoen (baie keer sonder vergoeding).  Tant Wonnie het vir die mense gratis water gegee.  Tant Wonnie het die mense van medisyne/kruie voorsien.  3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Suzan: Suzan het geloof/respek vir ander mense/selftrots/deursettingsvermoë by haar ma geleer.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.10 Nee Sus Bet se klere is net deursoek (en sy is laat gaan), maar Tant Wonnie is toegesluit (vir iets wat sy nie gedoen het nie).  1 Sus Bet is nie soos 'n krimineel polisiestasie toe aangejaag nie, maar Tant Wonnie is.  1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne ONDERWÊRELD – Fanie Viljoen VRAAG 12: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Greg toon 'n gebrek aan Greg se pa verwag dat hy in sy Bl. 48: "Sal dieselfde wees as insig oor wat vir hom matriekjaar beter prestasies sal verlede jaar. Pa weet tog." … "Ek belangrik is wanneer sy lewer, terwyl Greg dink dit is het beter verwag van jou," praat hy pa vir hom vra wat sy bloot genoeg om dieselfde met my asof ek een van die planne vir sy matriekjaar prestasie te behaal. direkteure van Turret is. "Ruggraat! is. Kry een! Nie soos …" Aan die einde van die Hy besluit later om met goeie Bl. 207: Moet ek sy liefde en roman besef hy dit is vir punte sy pa se aanvaarding te aanvaarding koop met my hom belangrik om steeds probeer kry. prestasies? … Ek gaan weer 'n sukses van sy probeer. 'n Nuwe begin maak … En, matriekjaar te probeer ja, ook vir my pa. maak ter wille van sy pa, ma en John. Greg is so gewoond aan Hy is krities oor die skool se Bl. 47: Terug op Heilige Grond, dink sy bevoorregte eksklusiwiteit, die ouers van die ek daardie dag toe ek en my ma by rykmanskindposisie dat skool, die valsheid en onnatuur- die Lawson Kollege se skoolhekke hy hom selfs veroorloof likheid van die rykes se optrede. inry. om sinies daaroor te Maar in hierdie stadium is dit vir Bl. 48 tot 49: Lawson is 'n skool vir wees. hom 'n gegewe feit van sy lewe. die super-rykes se seuns … " … teelaarde te skep waarin die sakeleiers van die toekoms gekweek kan word." … Die feit dat selfs Plank die Bl. 50: "Reg vir die laaste jaar van skooljaar "verpligte vriendelike-verpligte breinspoeling." breinspoeling" noem, bewys dat Greg omring is van vriende wat aanvanklik soos hy dink. Aan die einde van die Hy ontdek dat sy pa en Dok Bl. 205: Maar agter die blink mure roman word hierdie Pienaar by korrupte transaksies van party maatskappye skuil die sinisme selfs verder betrokke was en is. Hy kom tot skimme van white collar crime. versterk deur sy insig dat die insig dat geld hulle as gesin Bl. 205: Mense dink dit is net politici geld se mag vernietigend uitmekaar geskeur het. wat nie hulle hande van geld kan is. afhou nie … Bl. 222: Geld is wat ons gesin gemaak het, en geld is wat dit vandag gaan uitmekaarskeur. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Greg dink aanvanklik dit Greg besef dat hy oppervlakkige Bl. 50: "Bulletproof, Plank, en is genoeg om gewild te antwoorde gee volgens wat die jy?" wees as leerders en ander wil hoor en dink dit is goed Bl. 51: "Meneer hoef nie oor my onderwysers met hom 'n genoeg om hulle net tevrede te te worry nie," glimlag ek my fake geselsie aanknoop stel. smile wat ek hou vir wanneer hy by die skool geleenthede soos hierdie opdaag. wanneer ek met onderwysers te doen kry." Later erken hy aan Eckardt dat hy Bl. 193: "Moet sê ek is nie lus vir soms smag na sy eie spasie, die ouens vanaand nie. sonder om altyd die ander leerders Partykeer is dit of mens net se rolmodel te wees. genoeg kry van die spul." … "Ek kan dit soms nie meer verdra om hulle die hele dag in my gesig te hê nie." Bl. 174: "As ek kon kies, sou ek my van verander van Owen na … ag, sommer Van der Merwe …" Hy kom later tot die insig Hy bevraagteken uiteindelik sy eie Bl. 76: Nie een van die ander dat gewildheid, soos leierskapvermoë. ouens het saam met my hoofseunskap, nie van gestaan teen Dok nie. Is ek dan hom 'n leier maak nie. hulle leier? Greg se aanvanklike Hy besef nie dat om hoofseun te Bl. 50: "Vir wat? Ek is die siening van sy wees groot verantwoordelikheid hoofseun, het jy vergeet?" hoofseunskap is dat dit inhou nie en wanneer Kwanele die Bl. 165: Hy het al omtrent die vir hom 'n bevoorregte vergadering reël wat Greg moes VRL oorgeneem, dink ek. Dis in posisie gee./hom bo reël, is hy kwaad, maar later gee elk geval wat hy wou hê. Ek gee ander verhef. hy nie om dat Kwanele sy pligte tog nie meer om nie. oorgeneem het nie. Hy kom tot die insig dat Teenoor Plank erken hy vroeg in Bl. 58: "Ek het nie myself gekies sy pa sy posisie die roman dat die gewone reëls nie nie. Ek sal nog lê as ek wil," "gekoop" het en dat sy noodwendig vir hom geld nie. Hy antwoord ek slaperig. menswees ver te kort besef later dat hy net 'n produk van Bl. 58: "Ek het hom op sy plek skiet. sy pa en hulle geld is. gesit gisteraand by die VRL- vergadering. Dis hoekom ék kan laat lê, en hý vanoggend moet sukkel om die Trappers uit hul beddens te jaag." Bl. 125: Ek het gedoen wat my pa gevra het … 'n Clone geword. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Greg se arrogante Greg is nie gewoond daaraan dat Bl. 53: "Hy moenie dink hy kan meerderwaardigheid die ander leerders hom met min hier aankom met 'n houding nie. omdat hy die hoofseun is, respek behandel en selfs sy gesag Ek en 'n paar van my pelle sal blyk duidelik in sy uitdaag nie. hom gou uitsort." optrede teenoor die nuwe matriekseun en ander Greg is ook nie daaraan gewoond Bl. 53: Ek frons, weet nie wat hy mense. dat hy nie in beheer van 'n situasie bedoel nie. Ek kan sien hy weet is nie – en hou nie van die dit. "Wie's jy?" vra ek. Hy bly 'n ongemak wat Eckardt by hom oomblik stil en kyk my net aan veroorsaak nie. … Hy kom stelselmatig tot Hy hanteer die nuwe terreinbe- Bl. 73: Ek knik net my kop. Ek die insig sy hantering van stuurder met min respek en besef ken hom nie regtig nie … mense verkeerd is. onmiddellik dat hy soos sy pa Whatever, nie ons soort mense begin word. nie, soos my pa sal sê. Ek dink dit skaars, toe skrik ek … is hy reg? En as hy reg is, gaan my toekoms ook soos my pa s'n lyk? Hy stel homself as hoofseun aan Bl. 103: "Greg. Greg Owen. die polisie voor en bevraagteken Lawson se hoofseun." Flippet, daarna onmiddellik sy motiewe. hoekom het ek nou dít gesê? Wil ek hom beïndruk? Ek ken hom nie eens nie. Nadat hy en Eckardt Greg herken iets van John in Bl. 63: Daardie manier van sy bevriend geraak het, Eckardt se oë en besluit om hom gesig draai, die uitdrukking in sy besef hy al hoe meer dat nie te laat verneder nie. oë … Net soos John. "Stop!" hy nie John se dood skree ek. "Los hom!" … Toe trek verwerk het nie en dat ek hom uit die donker gat. Ek kuberkrakery en sy sien die fronse op die ander vriendskap met Eckardt ouens se gesigte. Maar ek gee hierdie gemis vul. nie om nie. Ek moes dit doen. Greg dink terug daaraan dat hy nie Bl. 66: Ek het nie gehuil toe oor John mag getreur het nie en John dood is nie. "Jy sal nie!" besef hy kan met sy ma eerlik het my pa beveel … wees oor die gemis. Bl. 67: Ek kan haar nie sê nie … Ek sug. "Ek het vandag aan John gedink." Greg besef dat kuberkrakery Bl. 78: Asof dit John is wat dieselfde adrenalien rush vir hom aankondig: "Hei, boet, ons gaan gee as wat hy met John beleef het. 'n nuwe extreme sport try … " Greg ervaar dieselfde woede oor Bl. 92: "Nes John in daardie Eckardt se verdwyning as na John eerste stormdae ná sy dood. Die se dood. dae van verskriklike woede." Greg vereenselwig hom Bl. 107: "Is dit hoe John gevoel toenemend met John se het? So magteloos, in 'n hoek frustrasies. vasgekeer?" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Uiteindelik besef Greg dat hy John Bl. 209: En skielik, in die stil se stem vergeet het en tog moet herinneringe, besef ek: ek het al probeer om in John se plek sy pa John se stem vergeet. tevrede te stel. Bl. 207: Moet ek sy liefde en aanvaarding koop met my prestasies? … Ek gaan weer probeer. 'n Nuwe begin maak … En, ja, ook vir my pa. Greg begin al hoe meer Hy onthou Plank se woorde dat sy Bl. 58: "O, julle spul aan homself en sy pa vir hom die hoofseunbalkie uitverkorenes," grinnik Plank. leierskappotensiaal gekoop het. "Hoofseun, onderhoofseun, twyfel. VRL's. Julle was almal blote saketransaksies, was julle nie? Wie se pa kan die skool se budget die grootste hupstoot gee? Hy besef hy is eintlik Hy wonder of hy regtig 'n leier is as Bl. 76: Nie een van die ander maar 'n "loser" en kom geen ander matrikulant hom in sy ouens het saam met my tot die insig dat dit nie opstand teen Dok Pienaar gesteun gestaan teen Dok nie. Is ek dan werklik vir hom saak nie. of gevolg het nie. hulle leier? Hy wonder of hy nie regtig 'n Bl. 165: Loser. Daardie woord "loser" is soos wat een van sy krap nog en dít voel ál nader matriekmaats hom genoem het nie. aan die werklikheid. Hy kom op 'n punt dat hy nie eens Bl. 89: Dit was ure terug al ligte meer omgee oor sy pligte of uit. So much vir my dissipline- verantwoordelikhede as hoofseun preek vir die VRL's. nie. Bl. 165: Selfs Kwanele is minder op my case. Hy het al omtrent die VRL oorgeneem, dink ek. Dis in elk geval wat hy wou hê. Ek gee tog nie meer om nie. Greg begin stelselmatig Eckardt prikkel Greg se nuus- Bl. 78: Donker woorde, stikvol aan homself erken dat die kierigheid oor kuberkrakery en opwinding. Onderwêreld … gemis aan John en die Greg val daarvoor. Bl. 193: Maar vir die eerste keer ekstreme aktiwiteite wat sedert John se dood voel ek hulle saamgedoen het vir weer asof ek regtig lewe. hom belangriker is as wat die skool/sy pa van hom Eckardt toets Greg met die bier in Bl. 71: Ek weet ek is verwag, veral aangesien sy yskas en Greg besluit om dit nie veronderstel om so iets te Eckardt toenemend te rapporteer nie en selfs daarvan rapporteer, maar ek besluit: hierdie gemis vul. te drink. what the hell, 4 x 4's kan mos nie net altyd veilig op die teerpad bly nie, hulle moet af en toe rowwe terrein aandurf. Greg voel aanvanklik skuldig oor Bl. 97: Kommer oor my die skoolwerk wat hy afskeep, skoolwerk knaag aan my maar hierdie skuldgevoel weeg nie gewete. so swaar soos die behoefte aan die Bl. 98: Maar dis makliker gesê adrenalien van die onderwêreld as gedaan as die onderwêreld nie. jou naam kry en jou roep om te kom speel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Greg is aanvanklik Greg is in die begin oorbewus van Bl. 70: "Hoop nie jy is op die versigtig om as 'n "white wat reg en verkeerd is, doodeen- porn sites nie?" "Sal dit nie hat" by kuberkrakery voudig omdat hy nie sy pa wil waag nie. Nie by dié skool nie, betrokke te raak. ontstel nie. anyway. My pa sal uitfreak as sy skouperd iets doen wat hom 'n skorsing kos." Hy besef stelselmatig dat Greg is aanvanklik geskok oor Bl. 78: "Maak toe die kuberkrakery vir hom die Eckardt se vraag of hy wil leer kamerdeur. Cyberspace se adrenalieninspuiting gee "hack", maar die gevoel van onderwêreld wag …" Donker wat hy na John se dood opwinding is sterker. woorde, stikvol opwinding. mis. Onderwêreld. Net die klank daarvan laat my hoendervleis kry. Asof dit John is wat aankondig … Greg vra uiteindelik vir Eckardt om Bl. 81: In my broei daar nou 'n hom te leer "hack". opgewondenheid. En die potensiaal van gevaar wat net skuins agter die opwinding lê. "Sal jy my leer?" Selfs as Eckardt vir Greg Bl. 111: "As iemand ons hier kry, "kwaliteitopleiding" gee deur hom is dit verby met ons," sê ek sag. na die skool se netwerkkamer te Bl. 113: Ek het lus om sy hand neem is Greg aanvanklik huiwerig weg te stamp van die laptop en en bang dat hulle gevang sal word, die punt te verander. Wie sal maar dan neem die gevoel van weet? … En met daardie opwinding oor en hy oorweeg dit woorde ruk hy my terug. Al wil selfs om sy Wiskundepunt na 'n ek ook. Al skree die rebel binne slaagpunt te verander. in my: doen dit net! Ook as Eckardt vir Emily om die Bl. 136 tot 137: Ek skud my kop bos lei deur middel van sosiale in ongeloof … "Niks nie," manipulasie voel Greg aanvanklik antwoord ek. Die skuldgevoel dit is nie reg nie, maar uiteindelik begin my nou behoorlik pak. Dit pas hy dit self toe op die voel vir my of ons in ander sekretaresses. mense se kaste krap. Bl. 144: "Jy sal vir my ook die username en password moet gee … Joan." … Sy gee die adres sonder om twee keer te dink … agter die skerms is die RAT nou geïnstalleer. Greg is uiteindelik geskok as Bl. 182: 'n Ongemak klem my Eckardt aan hom erken dat hulle vas. "Maar … die goed wat ons kuberkrakery onwettig en strafbaar gedoen het … wat jy my geleer is. het …" "Jip, dis onwettig." Eckardt se woorde maak die beklemming erger. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Dit verhinder Greg nie om op sy Bl. 105: Met die Javascript eie deur middel van injection, kan ek die source code kuberkrakery vir Eckardt te verander aan die kliënt se kant probeer opspoor en uiteindelik van die website. En so vat ek die vir Dok Pienaar aan die kaak te website vir 'n ride en kan die stel nie, want die drang om password kry – netjies, in my eie geregtigheid te laat geskied is inbox. sterker as die flou roepstem van Bl. 140: As ek by Dok se rekenaar sy gewete. wil uitkom, moet ek 'n RAT daarop install. Bl. 145: Vreugde neem my lyf oor soos 'n dwelm-fix. Dis hoekom hackers dit doen; hulle leef vir hierdie buzz. Bl. 155: Oukei, teken nou af. Nee, keer die onderwêreld se stem in my agterkop … Nou gaan ek afteken. Nee! skree die stem uit die onderwêreld. Nog nie genoeg nie. In gesprekke met Eckardt Eckardt plant die saadjie in Greg Bl. 70: "… Clones, hè, almal van besef Greg toenemend dat hulle almal net "clones" van ons – clones van ons pa's. Dis wat wat hy eintlik uit die lewe hulle pa's is wat gebreinspoel hulle hier met ons doen, issit nie? wil hê – en dit is beslis word om in die pa se voetspore Hulle breinspoel ons sodat ons nie wat sy pa van hom te volg – wat hy nie wil nie. moet kan glimlag, die regte dinge verwag nie. doen en sê." "En in pappa se voetspore kan volg," voltooi ek die sin. As Greg se pa hom dwing om vir Bl. 125: Ek vlug buitentoe na ons Dok Pienaar om verskoning te gesprek. Ek het gedoen wat my pa gaan vra, voel hy soos 'n "clone" gevra het. My trots vir eers in my van sy pa, besef hy dat Eckardt sak gedruk. 'n Clone geword. reg was. Eckardt stook Greg se opstand Bl. 99: "Jeez, Greg, jou pa kan nie deur subtiele skimpe en Greg vir jou besluit nie," sê Eckardt. "Jy besef hy is nie John nie. is byna agttien, my ou. Tyd om op jou eie bene te staan." Bl. 193: Maar vir die eerste keer sedert John se dood voel ek weer asof ek regtig lewe. En ek voel nie skuldig daaroor nie. Greg erken aan Eckardt dat hy Bl. 174: "… Toe John dood is, was John se plek in sy pa se oë dit asof ek kon sien hoe my pa se moes inneem na John se oë na my toe draai en sê: 'En selfdood, maar dat hy eintlik net nou's dit jou beurt, boetie!" "As ek 'n doodgewone ou in 'n kon kies, sou ek my van verander doodgewone skool wil wees. van Owen na … ag, sommer Van der Merwe. As ek kon kies, was ek nie nou hier nie. Ek sou tevrede wees met 'n gemiddelde skool in 'n gemiddelde woonbuurt met gemiddelde skoolpunte …" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Greg erken aan homself dat hy op Bl. 107: Is dit hoe John gevoel geen manier sy pa tevrede sal kan het? So magteloos, in 'n hoek stel nie. Hy skiet te kort. vasgekeer? Dalk is my pa reg. Dalk ís ek so sleg soos wat hy sê. Wat moet ek doen om hom gelukkig te maak? Wíl ek hom nog gelukkig maak? Greg kom, net voor hy die As sy pa by die gastehuis opdaag, Bl. 206: Kan dit wees dat hy volle waarheid oor sy pa is daar 'n kleinseuntjieverbasing in soveel vir my omgee dat dit wat sou uitvind, tot die insig hom dat sy pa tog vir hom omgee gebeur het, of kon gebeur het, dat sy verhouding met sy en daarom gekom het. hom bang maak? pa vir hom belangrik genoeg is om weer te Greg besef dat hy waarskynlik nie Bl. 206: Ek het so 'n gemors van probeer werk aan hulle die verlore tyd van sy matriekjaar alles gemaak, … Dis al wat sal verhouding. sal kan inhaal en sy akademie op help as ek 'n sukses van die res peil kry nie. van hierdie jaar wil maak … Sukses? Is dit nog enigsins moontlik? Greg besluit om aan sy en sy pa se Bl. 206: … maar selfs al voel ek verhouding te werk. en my pa soos vreemdelinge vir mekaar, is daar iets in my wat nog smeek vir my pa se aanvaarding. Iets wat hom nog tevrede wil stel. B. 207: Die besluit is 'n tawwe een, maar dit is een waarby ek gaan hou. Ek gaan weer probeer. 'n Nuwe begin maak. Vir John. Vir my ma. En, ja, ook vir my pa. Greg verwerf die insig dat Hy bevraagteken of sy optrede reg Bl. 203: Nou skielik kom die sy lewe nooit weer was en of hy dit anders moes verlammende vrae: Was dít wat dieselfde gaan wees nie. doen. Hy wonder of hy reg ek gedoen het reg? Moes ek dit opgetree het. anders aangepak het? Hy besef dat hy moet grootword en Bl. 220: Dis tyd vir groot word. verantwoordelikheid vir sy doen en Bl. 222: Geld is wat ons gesin late moet neem en nie net op sy pa gemaak het, en geld is wat dit se mag en geld kan staatmaak nie. vandag gaan uitmekaarskeur. Greg kom tot die slotsom Hy kon uiteindelik huil oor die dood Bl. 225: Ek is toe nie so dat om eerlik oor jou van sy broer, John, en vir die bulletproof as wat ek gedink het emosies te wees nie van penarie waarin sy pa en hulle nie, sê hy sag. jou 'n swakkeling maak huisgesin verkeer. nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 13.1 Die speurders was daar om Eckardt se skootrekenaar en selfoon te kom haal./konfiskeer./kamer vir leidrade te kom deursoek./inligting oor Eckardt (se verdwyning) te kry.  1 13.2 Greg wou dié oggend 'n wagwoord kraak./voortgaan met sy soeke na inligting op die web.  1 EN Ja Die drang om Eckardt op te spoor was genoeg om kerk te mis. OF Nee Greg verwaarloos sy plig/geloof vir kuberkrakery wat onwettig is./Dit is nie reg dat hy sy plig versuim vir iets wat hyself wil doen nie./As hoofseun is hy veronderstel om die skool eerste te stel bo sy eie belange.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.3 Hierdie reëls bewys dat Greg hom toenemend van sy vriende/graad 12-vriende vervreem./Die reëls bewys dat Greg geleidelik al hoe meer betrokke by kuber- krakery raak.  1 13.4.1 Ja Die kort sinne beklemtoon/versterk die gedagte van spanning by Greg./Dit betrek die leser by Greg se kuberaktiwiteite./skep spanning/nuuskierigheid/afwagting by die leser om te weet of Greg gaan slaag./suggereer sy adrenaliengejaagdheid.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 13.4.2 Greg kry in die sekretaresse/Joan se dagboek 'n password./ Greg gebruik sosiale manipulasie op die sekretaresse./Joan./ Greg plaas 'n RAT op Dok Pienaar se rekenaar./ Greg plaas/installeer 'n key-logger op Dok Pienaar se rekenaar.  3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.5 By die tonnelritueel is dit letterlik donker/swart onder in die tonnels.  1 Op figuurlike vlak dui dit op Greg se leuens teenoor sy pa/negatiewe verhouding met sy pa.  1 EN Dok Pienaar se sakebelange is ook donker/figuurlik donker/negatief/baie ongesond, want dit word gekenmerk deur misdaad./korrupsie./betrokkenheid by die epidemie./voëlgriep./Hy is betrokke by die verdwyning van die regter./PlusUltraMed./die Insider trading-saak.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 13.6 Ek-verteller/Eerstepersoonsverteller  1 EN Die leser ervaar eerstehands die gebeure soos Greg dit ervaar./hoe hy die password probeer opspoor./die verteller dit ervaar./Die leser word betrek by Greg se angstigheid./emosies.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.7 Die onderwêreld van misdaad/korrupsie/rebellie/leuens/misbruik van gesag/ onverwerkte emosies/geld/(donker) geheime/kuberkrakery/gevaar/ mitologie  4 Die kandidaat bied enige VIER antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.8 Greg glo Eckardt dat daar iets soos 'n white hat is./ Greg glo dat Eckardt hom aan pretaktiwiteite bekend wil stel (omdat hulle vriende is)./ Greg glo dat Eckardt se vriendskap opreg is. / Greg het gedink Eckardt leer hom om te kuberkraak omdat hy dit versoek het, maar hy het nie besef Eckardt leer hom om te kuberkraak om uiteindelik sy pa en Dok Pienaar se korrupsie te ontbloot nie. 2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.9 Ja Greg het tot nou toe vir die polisie gejok./ Sy nommer was die enigste een op Eckardt se foon./ Hy erken sy onwettige bedrywighede./betrokkenheid by kuberkrakery./ Hulle weet sy beeld van modelleerder, wat hy aan hulle voorgehou het, is vals./ Hulle weet Greg se kuberkraaknaam is G-4ce.  3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.10.1 Die onderwêreld van kuberkrakery/misdaad verdryf juis die Lig is die lewe vir die Mensdom-gedagte, want dit is verantwoordelik dat daar nie lig/lewe/eerlikheid vir die mensdom is nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.10.2 Dok Pienaar: Nee Sy korrupte/misdadige betrokkenheid by die voëlgriepepidemie kan nie as lig vir die mensdom beskou word nie./kan nie as lewegewend beskou word nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Greg: Ja Die feit dat Greg Dok Pienaar se betrokkenheid by/die oorsaak van die voëlgriepepidemie ontbloot het, kan beskou word as Lig wat lewe gee vir die mensdom./ OF Nee Greg se oneerlikheid/betrokkenheid by kuberkrakery kan nie positief/as dade van die lig beskou word nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] TOTAAL AFDELING B: 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. MAP Vir die hoofkarakter, Map Map Jacobs se goeie gedrag in Bl. 9: Sy sê parole is nou due vir Jacobs, is Kersfees 'n die tronk laat hom kwalifiseer vir my, ek kom yt op die sewende vreugdevolle tyd, want hy parool; daarvolgens word hy op 7 wat nou kom, annermaand … word voor Kersfees Desember vrygelaat wat in die Bl. 7: 'n Changed man? Map vrygelaat. Dit bring gemeenskap verskillende Jacobs, 'n changed man? (Hy vreugde in die vooruitsig. emosies uitlok. lag.) Bl. 7: Al wat ek sê is, ek wil nie bý wies as hy weer hierso is nie. Bl. 19: Ek hoor hy's gou bytekant, nog net 'n paar dae … Die storie lê hier rond … Kersfees bring hoop vir Miss Africa laat by Map die hoop Bl. 10: … sy't moet my gepraat, mense; so is daar vir Map, ontstaan dat sy hom gaan help sy meen hulle sál vir my 'n kans selfs nog voor sy om tog werk te kry – sy is klaar gee. Ek moet 'n werk kry, sy sê vrylating, nuwe hoop en besig om uit te vind. sý's besig om vir my yt te vind, 'n nuwe verwagting op 'n ek het gesê vir haar enige toekoms./werk./moontlike soorte werk, … versoening./dat hy sy bekering sal uitleef. Daar is ook hoop dat Map nie Bl. 40: … Tommy haal 'n pakkie weer sal terugkeer na sy ou weë sigarette tevoorskyn, bied vir nie, want Tommy bied hom 'n Map aan, maar Map skud sy sigaret aan; Map weier om dit te kop – "Nee ". aanvaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Map se handeling om net by die Bl. 40: Of course, jy't jouselwers huis te bly na sy vrylating, is ook maar nog in die hys in gehou .. 'n aanduiding dat hy hoop vir 'n Hél, 'it was oek 'n lang tyd, Map beter toekoms het. … Die hoop is ook daar dat Cyril en Bl. 7: 'n Changed man? Map Richie sal besef/erken dat Map Jacobs, 'n changed man? (Hy wel verander het. lag.) Bl. 7: Al wat ek sê is, ek wil nie bý wies as hy weer hierso is nie. As die gemeenskap se Die feit dat die orkes vroeër as Bl. 5: TWEE: O! (Dan aan EEN.) voorbereidings vir gewoonlik begin oefen, dui op 'Is die Star of Redemption! Hulle Kersfees met die die gemeenskap se behoefte aan practise al vir Krismis! Dan loep orkesoefening begin, hoop en dat alles gereed vir hulle mos! suggereer dit hulle Kersfees moet wees. hoop/afwagting – soos Map hoop en afwagting Map hoop dat hy 'n werk gaan Bl. 10: … sy't moet my gepraat, beleef. kry en dat sy lewe positief sal sy meen hulle sál vir my 'n kans wees na hy uit die tronk kom. gee. Ek moet 'n werk kry, sy sê sý's besig om vir my yt te vind, ek het gesê vir haar enige soorte werk, … Bl. 11: … Dit maak nie saak nie … Ek wil daai kans hê, om te wys … lat ek 'n annerste man is … Kersfees is 'n tyd Dit is belangrik vir Map dat sy ma Bl. 9: Ek is jammer, oor dit alles, wanneer mense moet weet hy is jammer oor wat Ma … Ek het al gesê … Ek het vergewensgesind is, so gebeur het sodat sy ma hom kan vir Ma al gesê, ek is jammer oor wil Map die tyd gebruik vergewe. dit alles … om vergifnis te kry by almal wat hy leed Vir Map is dit van nog groter Bl. 10: Het Ma al vir Blanchie aangedoen het. belang dat Blanchie moet weet gesê van my, lat ek vir Ma gesê hy is bekeer dat sy hom ook het ek het die Here gekry, moet vergewe. hierso … Ma moet tog vir haar sê. En sê oek vir haar dis nou amper tyd lat ek ytkom, … Belangrik vir Map is dat hy ook Bl. 11: Ek weet Uncle vergifnis by Uncle Cavernelis Cavernelis het nooit van my moet kry, daarom sê hy vir sy ma gehou nie, … Ek het vir Uncle hy het Uncle Cavernelis vergewe Cavernelis alles vergewe. en sy ma moet dit vir hom sê. Dit is ironies dat die orkes wat Bl. 37: MIRIAM (terwyl sy bly vergifnis in sy naam suggereer, werk) En mister Jacobs, waar is dan nie vir Map as orkeslid wil hy? Boeta het gesê ek moet terugneem nie, met ander seker maak of ek mister Jacobs woorde nie die vergifnis uitleef se measurements oek moet nie. niem ... 'n Stilte en erns kom oor die groep wat sopas nog gelag het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Kersfees is 'n tyd van Apostel George vra Auntie Bl. 29: Suster, ontvang jou seun versoening. Apostel Grootmeisie om haar seun te in vrede van God, ontvang hom George wend 'n ontvang – sy poging om Map met terug by jou … (Saggies) Kyk, daadwerklike poging aan sy ma te versoen. hy het nuwe klere aan! (Sagter) om Map en sy ma te Hy is skoon gewas … versoen, soos versoening van familie/geliefdes Aan die einde van die drama Bl. 62: (praat, vir die eerste keer dikwels tydens Kersfees vergewe en versoen Map met sy in jare): Johnnie … plaasvind. ma wanneer sy weer begin praat. Map en Blanchie versoen ook Bl. 60: Ek het vir jou … alles ge- aan die einde van die drama vertel … Blanchie … voor wanneer hulle twee beurtelings Apostel George … voor die bieg. Here … en voor Ma … Daar is niks meer nie … Ek het vir jou ook … ge-vertel … alles … Johnnie … Hulle hou mekaar styf vás. Soen mekaar hartstogtelik. Kersfees is 'n tyd van Map laat hom nie uitlok deur Bl. 29: Suster, ontvang jou seun vrede. Tommy om kwaad te word nie, in vrede van God, ontvang hom maar wys deur sy stiltes dat hy 'n terug by jou … (Saggies) Kyk, veranderde man is en raak hy het nuwe klere aan! (Sagter) versoen met Blanchie en sy ma. Hy is skoon gewas … Bl. 60: MAP (Asof hy haar geskreeu nie hoor nie): Dis ek wat sleg is ... Dis ... ek ... Blanchie ... Wat het met ons gebeur ... Ek het vir jou ... alles ge-vertel ... Blanchie ... voor Apostel George ... voor die Here ... en voor Ma ... Die Kersfeesboodskap Map bid saam met Apostel Bl. 25: Hy wat die Here is, breek verkondig verlossing; dit George dat die gevangenis se die gevangenis vir jou oop! Map pas mooi by Map wanneer deure vir hom moet oopgaan (bid ook): Ek het vir Blanchie Apostel George hom van sodat hy vry/verlos kan wees. gesê, Hy breek die gevangenis sy skuldgevoelens verlos vir my oop. en Map geloofsvrede ondervind. Miss Africa help vir Map om Bl. 12: Maar jy sal nooit tot rus waarlik van sy dade verlos te kom voordat jy dit vertel vir word deur vir hom te sê dat hy iemand wat jy werklik trust nie. aan iemand, wat hy liefhet, van … sy't gesê iemand wat jy daardie aand se gebeure moet werklik … well … liefhet, Ma … vertel. Map doen dit. Blanchie verlos ook vir Map van Bl. 60: Hulle hou mekaar styf sy skuldgevoel wanneer hy haar vás. Soen mekaar hartstogtelik. troos en haar vergewe. Sy eie vergifnis word sigbaar wanneer Blanchie hom aanvaar en/of wanneer sy ma begin praat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne BLANCHIE Kersfees is ook vir Blanchie hoop aanvanklik dat sy Bl. 41: Ek hoor sy gaan gloe Blanchie 'n tyd van hoop, 'n modelkontrak gaan kry waarna een van die dae overseas, vir vergifnis, versoening. sy met verwagting uitsien. modelling ... Paris toe ... Blanchie moet in die tyd haarself Bl. 60: Ek is so vuil, Johnnie ... oor Cavernelis se dood en die (dan sy ook – huil en lag.) Ek werk by die salon vergewe, maar het vir jou ... ook ... ge-vertel ... ook vir Map vergewe. alles ... Blanchie versoen met Map. Bl. 60: Ek het vir jou … alles ge- vertel … Blanchie … voor Apostel George … voor die Here … en voor Ma … Daar is niks meer nie … Ek het vir jou ook … ge-vertel … alles … Johnnie … Hulle hou mekaar styf vás. Soen mekaar hartstogtelik. ANTIE GROOTMEISIE Vir Antie Grootmeisie Antie Grootmeisie beleef die Bl. 29: Suster, ontvang jou seun word Kersfees 'n tyd van vreugde dat haar kind uit die in vrede van God, ontvang hom vreugde, vergifnis en tronk kom as 'n nuwe, verloste terug by jou … (Saggies) Kyk, versoening. mens. hy het nuwe klere aan! (Sagter) Hy is skoon gewas … Antie Grootmeisie beleef dat Bl. 10: Die Here Jesus, Hy Map haar om vergifnis vra en as maak jou waarlik vry! Apostel sy hom vergewe, begin sy weer George, hy't vir my gewys, die praat. lig! Ma moet vir my glo, … Antie Grootmeisie se versoening Bl. 61: Die lig verander. Die met Map word gekenmerk deur musiek begin, saggies. Eers 'n die feit dat sy weer begin praat. banjo. Dan kitare ... Dan verskyn Antie Grootmeisie ... Blanchie sak knielend neer op die grond, haar arms om Map. Die lig verander ... en óns hoor – die saksofoon ... Dan, terwyl hy Blanchie vashou, kniel Map ... voor Antie Grootmeisie neer. ANTIE GROOTMEISIE (praat, vir die eerste keer in jare): Johnnie ... Die titel is beslis "Krismis" in die titel berei die Bl. 46: En wanneer jy loop, dan geslaagd. leser voor op liefde, vergifnis, vang jy die secretary of die ou hoop, maar ironies genoeg bly al wat jou ge-interview het, se oeg die karakters vasgevang in hulle ... hulle kyk agter jou aan, of omstandighede. hulle vir jou jammer kry, 'cause jy's so laag, jy try vir iets wat goed is, maar foei tog! Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 15.1.1 Cyril kerrimspelers?? 1 15.1.2 Cavernelis word deur Maud oorheers./Cavernelis word deur Maud voorgesê./Cavernelis het min sê in sy huis.  1 15.2 Skok/ontsteltenis/spanning  1 EN Ja Hy hou Map se verlede teen hom. Hy sien vir Map as 'n bedreiging vir hulle gemeenskap. Hy wil vir Blanchie van Map af weghou.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 15.3 Cavernelis beskou Map as 'n bendelid op grond van sy verlede, terwyl Blanchie Map as 'n goeie mens beskou./omdat sy hom reeds van skooldae af ken.  1 EN Cavernelis, want dit is onvergeeflik dat Map sy suster se dood veroorsaak het./sy ma soveel leed veroorsaak het. OF Blanchie, want Johnnie is in hierdie stadium 'n bekeerde man./hy verdien 'n tweede kans.  1 15.4 Dit versterk/beklemtoon die gedagte dat die nuus vir Cavernelis geskok het. 1 Cyril slaag daarin om vir Cavernelis te ontstel./skok. 15.5 Cyril is geniepsig./venynig. Cyril is uittartend. Cyril is leedvermakerig.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Toe Maud by haar huis se venster uitkyk, het hulle haar getreiter./ Cyril is venynig oor Blanchie se styl/klere wanneer sy aan die begin van die drama by hulle verbystap.  1 15.6 Dit dui aan dat die toneel wat volg in die verlede afspeel./dat die ruimte verander./dat die tyd verander.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 15.7 Map se bende het vir Klein-Meisie/Antie Grootmeisie verkrag./vermoor./Map het vir Ivan Philander doodgemaak.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.8 Die rusie tussen Blanchie en Cavernelis/Cavernelis se reaksie op die rusie 1 Cavernelis se selfdood  Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN 1 Cavernelis pleeg selfdood./Hulle droom om hulle omstandighede te verbeter, lê aan skerwe. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.9 Ja Dit versterk die gedagte dat Blanchie aan skok ly./nie deur Map getroos wil word nie./nog nie met Map versoen is nie.  Dit versterk die gedagte dat Map graag betrokke wil raak./vir Blanchie graag wíl troos./steeds vir Blanchie omgee.  2 Kandiaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 15.10.1 "alles": Map het voor sy tronkstraf as bendeleier gevoel hy het 'n posisie,/erkenning, met ander woorde hy was "alles"./Voor sy bekering vertel Map "alles" wat hy verkeerd gedoen het in 'n poging om skoon te kom./Na sy bekering/vergifnis voel Map weer hy het "alles"./voor sy tronkstraf het Map en 1 Blanchie 'n mooi verhouding gehad.  EN "niks": Map het juis by die bende aangesluit omdat hy na skool nie werk kon kry nie, met ander woorde hy was 'n "niks"./In die tronk was Map 'n "niks"./Na sy tronkstraf kon Map weer nie werk kry nie, met ander woorde hy was weer 'n 1 "niks"./Map verkry insig in sy lewe dat hy eintlik 'n "niks" is./niks verdien nie./Daar is niks van Map en Blanchie se mooi verhouding oor nie./is nog nie versoen nie.  Die kandidaat moet na die "alles" en "niks" afsonderlik in sy antwoord verwys. 15.10.2 "alles": Blanchie het gedink sy het "alles" in haar verwagting van die modelkontrak./gewildheid by die salon.  1 EN "niks": Blanchie voel vuil, met ander woorde soos 'n "niks" oor haar werk by die salon./na Cavernelis se dood.  1 15.11 Die titel skep die verwagting dat daar hoop/blydskap/oplossings/'n beter lewe vir Map wag, maar Map besef dat daar nie 'n moontlikheid van werk/uitkoms vir hom is nie, omdat hy 'n "niks"/tronkvoël is.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 15.12 Die feit dat Blanchie nie die modelkontrak gekry het nie,/dat Blanchie en Maud vir Cavernelis verwyt,/dat Cavernelis selfdood pleeg, is die rede vir Cavernelis se onvervulde droom.  1 EN Die feit dat Map in die tronk was,/weer nie 'n werk kon kry nie,/nie deur die gemeenskap aanvaar word nie, is die rede vir Map se onvervulde droom.  1 Die kandidaat verwys na Cavernelis en Map afsonderlik vir EEN punt elk. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die titel van die drama Hulle bly op 'n plot buitekant die Bl. 3: Die kombuis van 'n verwys na die dorp waar hulle 'n armoedige lewe armoedige huisie. slegte/negatiewe lei. Bl. 47: Ons het net genoeg gehad omstandighede waarin om hierdie lappie grond te koop. Miem en Meisie hulle ná die Groot Depressie bevind. Die titel verwys na die Miem hou haar en Meisie aan die Bl. 4: Ons moet dertig hê voor manier waarop hulle 'n lewe deur dieremis in goiingsakke, môre. bestaan voer, naamlik om wat hulle self maak, te verkoop. dieremis in goiingsakke te verkoop. Die vroue voer 'n mislike Die stank van die mis verdryf die Bl. 26: Ek weet nie eintlik nie. bestaan. mense wat sou kom kuier./Hulle (kort stilte) Ek dink dis oor die kry geen besoekers nie./Meisie mis. My ma sê dit hou ons aan vereensaam in hierdie omstan- die lewe. Die mis. (skielik hard, dighede. byna histeries) Maar dit stink! Meisie bely aan die konstabel dat Bl. 27: Ja. Ek kry my werk nooit sy die hele dag moet werk./nooit klaar nie. Elke dag is als vol stof. haar werk klaarkry nie. Die karakters se lewe Miem sê vir die konstabel dat sy Bl. 48: Ek moet vroeg op. Die word deur die mis gereël. vroeg moet gaan slaap omdat sy besending mis word sewe-uur vroeg moet opstaan, want die gelaai. besending mis word vroeg opgelaai. Miem en Meisie werk heeldag om Bl. 4: MIEM: Ons moet dertig hê dertig sakke vir die volgende dag voor môre. (Sug, tel haar voet op se verkope gereed te hê. en laat dit op 'n stoel rus) Meisie moet permanent vensters Bl. 27: Ja. Ek kry my werk nooit was. klaar nie. Elke dag is als vol stof. Die mure is dun en vol krake. En als wat buite is, kom in. Ek vee en stof, vee en stof, maar dit help nie ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Miem se man, Gabriël, se Gabriël bly al vir 7 jaar in die solder Bl. 38: Gaan maak dit tog leeg, menslike ontlasting moet en die vrouens moet die mis wat in my kind. En spoel dit goed uit. verwyder word. die slopemmer laat sak word, gaan uitgooi. Die spatsel op die kombuisvloer wat Bl. 40 tot 41: Kyk daar, Meisie, gemors word is ook 'n getuienis van jy het net-nou gestort! Kry 'n lap die mislike bestaan wat Meisie moet en vee dit op. voer, want nóg Miem nóg Gertie sien kans om dit skoon te maak; Miem gee vir Meisie opdrag om dit te doen. Die titel "Mis" word Miem nooi die konstabel in en sien Bl. 17: Kom sit gerus, vaardig ingespan om die nie raak dat hy die gevaar is Konstabel. teenoorgestelde van waarteen sy Meisie so fanaties wil "raak" uit te lig./wil eintlik beskerm nie. uitlig dat Miem "verkeerd" Die vroue het dit mis dat die Bl. 21: Hoe kan ons u bedank, sien. konstabel edel bedoelings het. Sy Konstabel? vriendelikheid is slegs 'n front om by Bl. 37 … maar ek weet glad nie Meisie uit te kom. hoe jong meisies lyk nie. Ek sou baie graag die jong dame wou sien. Gabriël het dit mis as hy dink dat hy Bl. 47 tot 48: 'n Paar dae na ons van die lewe kan ontsnap deur na ingetrek het, was hy skielik die solder te onttrek. skoonveld. Ons het hoog en laag gesoek, maar eers dié aand wis ons (kyk op, huilstem) dat hy daarbó is. Miem is blind vir die konstabel se Bl. 48: Nou ja … ek is seker hy ware bedoelings, want sy wil Meisie sal afkom … as Meisie die dag aan hom afsmeer en só vir Gabriël trou ... En voor die kansel wag 'n uit die solder lok om haar af te gee. jong man (fluister betekenisvol) 'n baie gelukkige jong man. Die titel dui op/ondersteun Miem dink dat die konstabel Bl. 17: Werklik interessant, mistigheid/vaagheid om geloofwaardig is omdat hy sy Konstabel. die vroue se gebrek aan uitsonderlike reukvermoë insig in hulle situasie demonstreer. Sy dink dit is baie asook die lewe in die interessant. algemeen aan te dui. Gertie aanvaar die konstabel se Bl. 15: Selfs in die donker kan geloofwaardigheid, bloot omdat sy ek sien hy het 'n goeie houding. figuur deur die sleutelgat regop en Regop rug. Skouers terug. So 'n fier lyk. man kan 'n mens vertrou. Miem sien nie raak dat Meisie in Bl. 7: Sien skielik dat Meisie by opstand kom as gevolg van haar ma die venster uitloer. se inperkings/siening van die "Ek kyk net na die liggies." sirkus/rigiede reëls/konserwatiewe Bl. 4: MIEM: "Ja, jy wil mos nie lewensbenadering nie. 'n vingerhoed gebruik nie." Bl. 19: MIEM: "Konstabel, sy is nog so jonk en onskuldig. Ek wil nie hê sy moet die dinge hoor nie." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Miem dink die ander mense in die Bl. 11: ... Al die arme sotte wat dorp is insigloos/het dit mis omdat nie die gevaar besef nie. (Snork) hulle hul kinders sirkus toe laat ... Maar ek was my hande in gaan. onskuld. Ons het gewaarsku en gewaarsku maar hulle wou nie hoor nie ... Miem sien nie die waarheid voor Bl 21: "Al hierdie feite is tog haar eie oë, nl. dat die konstabel ooglopend. Maar daar is ander daar is om Meisie saam met hom te gegewens … wat u miskien neem nie. misgekyk het." Die titel verwys ook na Die konstabel sê hy werk met Bl. 18: KONSTABEL: "Ek word vermiste persone. vermiste persone. Miem neem aan gebruik vir … spesiale gevalle." dat hy na die twee meisies verwys "Dit is reg, ja. Oor die wat die vorige twee jaar verdwyn verdwynings." het. Bl. 33: "O ja, dit is waarvoor ek eintlik gebruik word. Vermiste persone." Die konstabel impliseer dat iemand Bl. 17: "Dis net – met die in Miem se huis vermis gaan word, volmaan is alles anders." en verwys na die adder in die nag. "Die krieke kriek harder. Die aandblom ruik soeter. Die adder seil vinniger deur die gras." Die titel slaag daarin om Miem mis haar man wat hom al die Bl. 47: "Dit is so lank laas … die vroue se verlange/ afgelope 7 jaar in die solder onttrek/ lank laas … dat 'n man vir my gemis in hulle onderskeie isoleer as gevolg van die Groot goeienag gesê het." lewens uit te lig. Depressie. Gertie is 'n oujongnooi en mis Bl. 45: "Nog (sag en byna manlike geselskap/seksuele smekend) nog, as u wil." vervulling in haar lewe. Meisie verlang na die jongman/ Bl. 26: "Werklik, Juffrou? Kry u ridder op 'n wit perd wat haar uit nie besoekers nie." haar mislike omstandighede sal "Nie eintlik nie." kom red./smag na avontuur/ Bl. 27: "Maar kom u dan nie uit opwinding/'n jongmenslewe buite nie, Juffrou? Die dorp is tog nie die huis. ver nie?" "My ma het my hier nodig. My ma het net vir my. Die titel herinner aan die Hy wen die vroue se vertroue met Bl. 48: "Nou ja … Ek is seker hy Rooms Katolieke mis sy simpatieke oor en magnetiese sal afkom … as Meisie die dag deurdat die konstabel aantrekkingskrag wanneer hulle trou." telkens as biegvader vir elkeen 'n beurt kry om hul diepste Bl. 29: "Hier, by die venster. Ek die drie vrouens optree. verlange/wense teenoor hom te kyk na die groot tent en al die bely. liggies!" Bl. 45: "Nog (sag en byna smekend) nog, as u wil." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Die titel is beslis geslaagd Die sirkus wat deur Miem besweer Bl. 4: Wanneer die stuk begin, want die vele betekenisse word, is die leitmotiv/herhalende word die harde sirkusmusiek van die woord "mis" en motief wat deur al drie vroue op gehoor. die gereelde verwysings verskillende wyses beleef word. daarna dien as 'n suksesvolle bindmiddel in die drama, wat die leser rig./voorberei./met spanning/afwagting vul. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 17.1.1 31 Augustus 1936  1 17.1.2. Die afgelope twee jaar het daar 'n meisie op die spesifieke dag/datum verdwyn./was daar iemand wat jong meisies laat verdwyn het.  1 EN Ja Sy het 'n jong meisie in haar huis wat in hierdie ouderdomsgroep val./Die polisie/gemeenskap is op gereedheidsgrondslag./ 1 Miem en Meise is kwesbaar./sonder beskerming (van 'n man).  Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.2 Vrees  1 EN Miem wil die agtergrond/atmosfeer/vrees bekendstel. Bekendstelling van die verhouding tussen Miem en Meisie. Miem wil Meisie so tot gehoorsaamheid/onderdanigheid dwing. Die feit dat Miem nie werklik sê wat die gevaar is nie/Meisie nie die omstandighede ken nie, veroorsaak dat sy Konstabel in die slot volg./  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.3 'n Mens sou verwag dat Miem die heeltyd vir Meisie wil gerusstel, maar in werklikheid sy is die een wat Meisie so pas bang gemaak/gepraat het./  1 Die kandidaat bied die TWEE kante van die ironie vir EEN punt aan. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.4 Miem skep die indruk dat sy Meisie sal beskerm, maar sy is die een wat die gevaar (in die vorm van Konstabel) in die huis nooi./Meisie aan die konstabel afsmeer./vir Meisie en Konstabel alleen na buite laat gaan./gaan slaap in plaas daarvan om Meisie op te pas.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.5 Na die sirkus  1 EN Vryheid/opwinding/avontuur/die eksotiese/jongmenslewe  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Konstabel  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 51 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 17.6 Die dialoog openbaar Miem se bombastiese/oorheersende/neerhalende manier om met Meisie te praat./ Die dialoog skep simpatie vir Meisie (by die leser)./ Miem se dramatiese beskrywing van die gevaar wat vir Meisie bang maak, skep simpatie./ Miem se inperking van Meisie skep simpatie./ Miem kry dit reg om Meisie bang te praat. As deel van die eksposisie verskaf dit inligting oor Miem en Meisie se verhouding./die rede waarom Meisie na vryheid smag. Die tema van beswering word bekendgestel.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.7 As gevolg van hulle armoede moet Miem en Meisie goiingsakke maak vir die mis wat hulle as inkomste verkoop.  1 EN Ja 1 "Mis" in die titel verwys na die dieremis waarvoor hulle sakke maak.  17.8 Oorheersend/dominerend/manipulerend/hardvogtigheid/streng  1 EN As gevolg van Miem se emosionele manipulasie/afpersing beheer sy sodanig vir 1 Meisie dat sy geen vryheid het nie./smag na bevryding.  17.9 Miem wil nie hê die sirkusmusiek moet gehoor word nie.  Miem wil die gevaar buite hou.  2 EN Nee Die gevaar/Konstabel is reeds binne-in hulle huis./Konstabel en Meisie het reeds 1 afgespreek om mekaar later te ontmoet.  Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 17.10 Ja Miem se lewe word figuurlik donker (wanneer Meisie verdwyn)./Meisie/haar hulp/steunpilaar verdwyn./Sy bly alleen agter./Haar toekoms word uitsigloos./ Meisie dans letterlik in die donkerte in as sy die huis verlaat./ 1 Meisie se toekoms is figuurlik donker.  Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.11 Hy is bang hy word betrap./dat iemand van binne-af weer sou inkom./Hy kyk of Meisie nog nie aankom nie.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 52 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 17.12 Konstabel  1 EN Hy manipuleer haar sodat sy hom uiteindelik om verskoning moet vra./Hy laat haar dink dat hy vir hulle veiligheid daar is sodat sy hom soebat om nie weg te gaan nie.  1 OF Gabriel 1 EN Sy slaag nie haar doel nie, want Gabriel doen in elk geval net wat hy wil./sit veilig in die solder. 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] TOTAAL AFDELING C: [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 53 DBE/2023 NSS/SS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed onderwerp Diepte van argument, geïnterpreteer verantwoordbaarheid en insig in teks Reeks treffende Respons redelik Enkele goeie punte ter Byna geen punte wat Geen verwysing na argumente wat gedetailleerd Enkele ondersteuning van die die onderwerp die gedig nie 6 PUNTE behoorlik uit die gedig deeglike argumente onderwerp ondersteun nie gerugsteun is gegee, maar nie almal Enkele argumente word ewe goed gemotiveer ondersteun, maar nie bewyse nie altyd oortuigend nie Uitstekende begrip van Begrip van genre en Basiese begrip van Onvoldoende begrip Leerder het nie die die genre en gedig gedig duidelik genre en gedig van genre en gedig genre en gedig onder die knie nie STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1 Samehangende Duidelike struktuur en Enkele bewyse van Struktuur toon tekens Struktuur swak Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning en aanbieding argument Taalgebruik, toon en styl gebruik in opstel Argumente goed Vloei van argumente 'n Goed Argumente nie logies gestruktureer en daar is kan gevolg word gestruktureerde logiese gerangskik nie 4 PUNTE duidelike ontwikkeling vloei en same hang ontbreek in die opstel Taalgebruik, toon en Taalgebruik, grootliks Geringe taalfoute Taalfoute beduidend Ernstige taalfoute styl is volwasse, dit korrek beïndruk en is korrek Grammatika, spelling Toon en styl is grootliks Toon en styl meestal Toon en styl nie geskik Foutiewe styl en punktuasie feitlik korrek gepas nie foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 54 DBE/2023 NSS/SS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp; interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed nie alle aspekte in onderwerp: byna geen Diepte van argument, geïnterpreteer detail ondersoek nie aspekte in detail verantwoordbaarheid en ondersoek nie insig in teks Uitsonderlike respons: Respons redelik Enkele goeie punte Min punte wat die Swak poging om die 14–15 gedetailleerd ter ondersteuning van onderwerp ondersteun vraag te beantwoord 15 PUNTE Uitstekende respons: die onderwerp 12–13 Reeks treffende Enkele deeglike Enkele argumente Baie min relevante Argumente oortuig argumente wat argumente gegee, word ondersteun, argumente nie behoorlik uit die maar nie almal ewe maar bewyse nie roman/drama goed gemotiveer nie altyd oortuigend nie gerugsteun is Uitstekende begrip van Begrip van genre en Basiese begrip van Weinig begrip van genre Leerder het nie die die genre en teks teks duidelik genre en teks en teks genre en teks onder die knie nie STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Samehangende Duidelike struktuur Enkele bewyse van Struktuur toon tekens van Gebrek aan Struktuur, logiese vloei struktuur struktuur swak beplanning beplande struktuur en aanbieding belemmer vloei van Taalgebruik, toon en styl argumente gebruik in opstel Argumente goed Logiese vloei van Logika en samehang Argumente nie logies Taalfoute en gestruktureer en daar is argument is duidelik, maar met gerangskik nie foutiewe styl laat 10 PUNTE duidelike ontwikkeling foute hierdie skryfstuk misluk Uitstekende inleiding Inleiding, slot en ander Paragrafering meestal Paragrafering foutief Paragrafering foutief en paragrawe samehang- korrek Slot end georganiseer Taalgebruik, toon en Taalgebruik, toon en Enkele taalfoute; toon Taalfoute beduidend Styl en toon nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek en styl meestal gepas Toon en styl nie geskik nie geskik nie beïndruk en is korrek PUNTE VERSPREIDING 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 Kopiereg voorbehou